‘Nuits debout’ ​​in Frankrijk en België

een plek voor discussie,
maar ook een kans voor verenigde strijd?

640px-Manifestation_contre_la_loi_Travail_9_avril_2016_09
By Jules 78120 – Own work, CC BY-SA 4.0

Na nachtelijke bijeenkomsten (in het Frans Nuit Debout, dat wil zoveel zeggen als ‘een nacht wakker blijven’) op openbare plaatsen in inmiddels meer dan 50 steden in Frankrijk, heeft dit fenomeen zich herhaald in België, bijna twee weken na de terreuraanslagen van IS op 22-3-2016 in Brussel. Inmiddels was er ook zo’n bijeenkomst in Berlijn. Met name in Spanje grijpt dit verschijnsel om zich heen. Zie voor een actueel overzicht de volgende kaart.

Nuits Debouts plekken van massale discussie …

 

Het meest interesseert me de inhoud van deze nachtelijke bijeenkomsten op pleinen van steden. We lezen het volgende over de tweede Nuit Debout in Brussel, op donderdag 7 april, waaraan zo’n 200 mensen deelnamen:

Sprekers op deze bijeenkomst hebben het volgens persbureau Belga (8-4-2016) vooral gehad over volgende onderwerpen:

  • Het basisinkomen.
  • De eis van vermindering van de arbeidstijd.
  • Het idee beter werken (in plaats van meer?).
  • Het economische groeimodel moet stoppen in de huidige eindige wereld.
  • Het model van politieke besluitvorming werd bekritiseerd.

 

… voor werkloze arbeiders en toekomstige werklozen

 

Vanzelfsprekend is de situatie in België niet identiek aan die in Frankrijk, maar zoals opgemerkt door de krant van de Franssprekende Belgische bourgeoisie, Le Soir:

Eén van de redenen voor het ontstaan van deze beweging is het gebrek aan financiële zekerheid bij de bevolking. (…) de Belgische jeugd herinnerde aan de verschillende maatregelen die hebben geleid tot druk op de werknemers, tot sociale uitsluiting van de werklozen, alsmede de bezuinigingsmaatregelen tegen degenen die afhankelijk zijn van een uitkering.” Le Soir, 8-4-2016.

Met name jonge werklozen, plus scholieren en studenten die vrezen toekomstige werklozen te zijn, gebruiken de Nuits debouts in Frankrijk en in België als een plek om massaal de straat op te gaan om hun zorgen te delen over de toekomst, om te manifesteren en bediscussiëren over werkloosheid, plaatselijke oorlogen, terroristische aanslagen, toenemend racisme, repressie door de staat, vakbondsacties zonder enig resultaat, militarisering van de samenleving, jarenlang neo-liberalistische bezuinigingen op sociale voorzieningen, soms cynische dan weer huichelachtige reacties van de bourgeoisie op onthullingen over frauduleuze zelfverrijking, enz. enz.

Dergelijke massale discussies op straat – of op andere openbare plekken – waren altijd een belangrijk verschijnsel van revolutionaire massabewegingen[1]. Soms:

  • bereidden ze een massale beweging voor,
  • altijd waren massale discussies van wezenlijke belang voor de voortgang van de massa-acties,
  • in sommige gevallen werd in massale – maar steeds kleinere – bijeenkomsten de lessen getrokken van de beweging.

De bewegingen kunnen ook mislukken, denk b.v. aan de massamanifestaties tijdens de Arabische Lente[2].

Ondanks de grotere betekenis van de arbeidersklasse in Europa zijn Nuits Debouts evenmin als de massale straatmanifestaties van de Arabische Lente of in de Oekraïne automatisch een factor voor het met succes in beweging komen van de arbeiders, maar ze zijn misschien wel een kans daartoe. In dit artikel bepreek ik wat ik zie als beperkingen en mogelijkheden van de Nuits Debouts in Frankrijk en in België.

 

De economische crisis dwingt het Kapitaal de arbeiders in Frankrijk en België massaal aan te vallen

 

De financieel-economische situatie in landen zoals Frankrijk, België en Nederland, zijn acht jaar na de ‘krediet’-crisis veel ernstiger. Het kapitaal is niet in staat geweest tot echt herstel van zijn economie. De winsten zijn verhoogd ten koste van de lonen en sociale uitkeringen, door massale ontslagen. Enorme staatsinjecties van geld in de economie, het wagenwijd openzetten van de kredietkraan en een rente van rond de 0%, dit alles heeft niet geholpen om de economie op te starten. De belangrijkste reden voor bedrijven om niet investeren is het gebrek aan winstverwachtingen en het gebrek aan afzetmogelijkheden. Terwijl steeds meer consumptiegoederen door steeds minder werknemers worden geproduceerd, beschikken diezelfde werknemers, de werklozen en gepensioneerden over te weinig inkomen om deze alle te kopen. Dat is hoe het kapitalistische systeem ‘functioneert’ en hoe het ‘voorziet’ in de menselijke behoeften!

De economische en financiële situatie van Frankrijk moet bijzonder dramatisch zijn. De schuld van de Franse staat is gestegen tot ruim boven het niveau dat is toegestaan door de EU. De EU heeft de Franse overschrijding van de begrotingsnormen tijdelijk toegestaan. De reden daarvan is dat Frankrijk de noodtoestand heeft uitgeroepen na de terreuraanslagen op o.a. theater Bataclan van 13- 11-15. Deze noodtoestand wordt voorgesteld als maatregel in de oorlog tegen het terrorisme in Frankrijk en Irak / Syrië, maar in feite is de noodtoestand gericht tegen de arbeidersklasse.

Voor de Franse bourgeoisie is de stijging van de werkloosheid, met name onder jongeren, een ernstig probleem. De enige oplossing die de ‘socialistische’ regering Hollande / Valls ziet is om zowel de werkende arbeiders als de werklozen en gepensioneerden aan te pakken. Deze  aanval wordt in de media vooral  gepresenteerd in de vorm van de ontwerpwet El Khomri, genoemd naar de minister met deze naam. Ondertussen zijn er vele andere, meer verborgen aanvallen. De Franse bourgeoisie heeft dit besluit tot massale aanval op de arbeidersklasse genomen na veel aarzeling en angst om daarmee een massale reactie van de arbeidersklasse op te roepen. Maar aangemoedigd door het feit dat de straatprotesten na de terreuraanslagen op Charlie Hebdo en later Bataclan een nationalistische koers leken aan te nemen (het paraderen achter de Franse ‘tricolore’ en het zingen van de ‘Marseillaise’) voelde ze zich daartoe in staat. De wet El Khomri stelt voor de arbeidsmarkt te ‘liberaliseren’ – dat wil zeggen het voor bedrijven gemakkelijker te maken om werknemers te ontslaan. Tegen deze wet is veel verzet onder de arbeiders, b.v.  bij Air France, waar het management al vele stappen tegen de arbeiders heeft genomen.

In twee artikelen[3] heeft Arbeidersstemmen al laten zien hoe de ‘vakbondsbasis’ in deze strijd groepen arbeiders van elkaar heeft geïsoleerd en waar mogelijk vervolgens tot slachtoffers van de repressie heeft gemaakt. Na deze manipulaties hebben de vakbonden met andere burgerlijke organisaties demonstraties georganiseerd waar de arbeiders worden opgeroepen zich achter achter scholieren en studenten te scharen, waaronder zich hooligans mengden die winkeletalages stukgooiden en dergelijke, wat dan ook bij deze gelegenheid ingrijpen van de repressiekrachten uitlokte. Dit alles  in de sfeer van een terugkeer naar de straatdemonstraties na Charlie en Bataclan.

Let wel, de arbeidersklasse, vooral het deel dat nog werk heeft, is niet verslagen zoals in 1936, maar haar strijd bleef ingekaderd door de vakbeweging. Deze situatie in Frankrijk is niet erg gunstig voor een directe voortzetting van de klassenstrijd. Desondanks – of zoals we zullen zien, misschien wel juist daarom – werden de Nuits Debouts vanaf 1 april opgestart. Honderden mensen kampeerden op Place de la République in Parijs om met name te protesteren tegen de hervorming van het arbeidsrecht. Dit doet de vraag rijzen wie het initiatief nam tot deze beweging in een tijd die me niet gunstig lijkt voor uitbreiding van de arbeidersstrijd?

 

Nuits Debouts in Frankrijk in vervolg op misleide strijd

 

Op 6 april merkt de Franse krant Le Figaro het volgende op:

 “De beweging blijft bestaan, doorspekt met incidenten van geweld, maar ze is verre van massaal bij de Franse jeugd. De recente manifestaties van dinsdag waartoe was opgeroepen door weinige studenten- en scholierenbonden waren een halve mislukking, met een opkomst van 23.800 mensen in heel Frankrijk, volgens de politie. Olivier Galland, een socioloog van CNRS en specialist in jeugdbewegingen, zegt ‘dit heeft niets te maken met de anti-CPE mobilisaties (tegen verslechteringen van de eerste arbeidscontracten) van 2006, die direct de jongeren direct aangingen. Hoewel moet worden toegegeven dat de jeugdwerkloosheid niet is verbeterd onder Hollande. Ze bevinden zich nu in een toestand van sluimerende ontevredenheid’. “

En op 7 april: “Hoe het oproer onschadelijk te maken, zonder concessies te doen aan de kern? De regering ontving woensdag jongerenorganisaties, die volharden in hun verzet tegen de wet El Khomri en die oproepen tot een nieuwe dag van demonstraties op zaterdag. Drie ministers, Najat Vallaud-Belkacem (Onderwijs), Myriam El Khomri (Labour) en Patrick Kanner (Sport, Jeugd, Stedenbeleid), werden naar het front gestuurd, voor een ronde van overleg. Wanneer de beweging deze week enkele tekenen van kortademigheid gaf (23.000 demonstranten dinsdag in heel Frankrijk, volgens de politie), gaat ze toch verder en neemt nieuwe vormen met het initiatief Nuit Debout.

Nog steeds volgens de krant Le Figaro “Aan de oorsprong van deze dynamische en veelsoortige beweging zonder leiders, staat de krant Fakir en zijn directeur François Ruffin. Verre van spontaan, werd de beweging georganiseerd. Het collectief Nuit Debout dat zeven nachtelijke bijeenkomsten organiseerde op de Place de la République in Parijs en in diverse provinciesteden, presenteert zich als zelfgeorganiseerd, zonder leiders en zonder organisatie-apparaat. In hun AV (Algemene Vergadering), die duurt tot het einde van de nacht, is een mengeling van activisten van militanten van de EELV (De Groenen) en het Front de Gauche (van een drietal linkse partijen) vakbondskaders, activisten van allerlei organisaties, studenten. Dit ongelijksoortige en ook mysterieuze collectief zonder officiële woordvoerders baseert zich op een gladjes verlopende communicatie: verspreiding via sociale netwerken van de AV (via de videostreams van) Periscope, met  groot succes, en een Twitter-account met meer dan 21.000 abonnees. Hun eerste tweet, van 22 maart, riep op tot een demonstratie op 31 maart onder de hashtag #Convergencedesluttes. Als we nauwer dit Twitter-account bekijken, zien we dat de eerste gevolgde accounts die zijn die van Edwy Plenel, de baas van Mediapart (https://www.mediapart.fr) en van Pierre Jacquemain, voormalig adviseur van Myriam el-Khomri die het ministerie met slaande deuren verliet na de Arbeidswet (door mij vet gemaakt). Andere militante organisaties van ultralinks die ervaring hebben met dergelijke evenementen, zetten hun ervaring ten dienste van de beweging. Zo is het verzoek tot het bezetten van de Place de la République ingediend door de anti-globaliseringsorganisatie ATTAC, terwijl de geluidsinstallatie soms wordt geleverd door de Vereniging voor het Recht op Huisvesting, soms door de Bond Sud-solidaires. “ Le Figaro 7-4-2016.

Het is opmerkelijk bij de iniatiefnemers een ex-adviseur aan te treffen van Myriam el-Khomri, de minister die dezelfde wet heeft ingediend waartegen de Nuits Debouts zijn gericht. Er is geen reden om te denken dat Jacquemain van kamp is veranderd, en nu de werknemers steunt. Nee, zijn doel is hoogstwaarschijnlijk hetzelfde als toen hij voor Khomry werkte, precies hetzelfde doel als dan van de ‘vakbondsbasis’ en de utralinksen: sabotage van de arbeidersstrijd.

Maar als we zeggen dat de situatie in Frankrijk niet erg gunstig is voor een directe voortzetting van de klassenstrijd, dan wil dat nog niet zeggen dat er geen kans bestaat dat het Franse proletariaat zich herstelt van de tijdelijke nederlaag en dat het de kracht vindt voor een verenigde strijd. Ik ben van mening dat alleen wanneer het zich rekenschap geeft van de oorzaken van de nederlaag van die de strijd, de arbeidersstrijd weer op gang kan komen. Noodzakelijk is inzicht in de rampzalige inkadering van de stakingen door een pseudo-radicale basisvakbeweging en tot niets leidende demonstraties voor ‘de rechten van werknemers’ en zelfs ‘burgerrechten’. Het moet duidelijk worden dat alleen de arbeiders zelf solidariteit kunnen zoeken bij andere beroepsgroepen en andere sectoren. Alleen dan, verenigd als één klasse, kunnen de werkende arbeiders de werklozen, studenten en scholieren uitnodigen om deel te nemen aan hun strijd als een klasse. De omgekeerde weg zal waarschijnlijk geen succes hebben, integendeel.

Mochten echter in de Nuits Debouts verhelderende discussies plaatsvinden over het mislukken van de door de vakbonden van elkaar geïsoleerde stakingsbewegingen, dan zijn de Nuits Debouts ook plekken van discussie voor de werkende delen van de arbeidersklasse.

 

De internationale bourgeoisie wacht in spanning af

 

De internationale situatie werkt ook niet mee om de Nuits Debouts tot een middel voor de eenwording voor onze klasse te maken. De enige reden waarom het Draghi van de Europese Bank maatregelen heeft genomen om de rente verder te verlagen – voor de zoveelste keer – terwijl de hele bourgeoisie het ermee eens is dat dit monetaire beleid niet helpt om uit de crisis te komen, maar de crisis zelfs heeft verergerd, is duidelijk van politieke aard en wel op een Europese schaal. Deze in economisch opzicht totaal stupide maatregel dient alleen om Italië en vooral Frankrijk een adempauze te geven zodat deze de weerstand van de arbeidersklasse kunnen breken, terwijl de klasse in Duitsland (en Nederland) verlamd en verdeeld is door de campagnes ter vergiftiging van het arbeidersbewustzijn met de kwestie van de asielzoekers. Deze campagnes worden handig georkestreerd tussen Merkel, Hollande en Erdogan, waarbij Samsom een handje mag helpen[4]. Mocht de sociale situatie in Frankrijk en/of in België haar uit hand lopen, dan zal de heersende klasse onmiddellijk als één kracht tegenover haar doodsvijand staan, de arbeidersklasse die als enige tegenmacht op wereldschaal een einde kan maken aan het kapitalisme.

 

Nuits debouts in België, enkele verschillen met Frankrijk

 

Het is onduidelijk wie het initiatief nam voor Nuits Debouts in België. Er zijn geen aanwijzingen dat de Nuits Debouts in België zijn opgezet door de bourgeoisie. Uiteraard melden zichonmiddellijk allerlei burgerlijke stromingen, van utralinks, de milieubeweging tot de Antroposofen van Rudolf Steiner. Maar zoals we aan het begin van dit artikel hebben gezien, de werkloosheid, met name onder jongeren, speelt een grote rol in de nachtelijk discussies.

De situatie van het werkende gedeelte van de arbeiders lijkt vergelijkbaar te zijn met die van het Franse proletariaat. België heeft eveneens een reeks van door de vakbonden ingekaderde stakingen gezien. Naast verdeling naar beroep en bedrijfstak werd in België daaraan toegevoegd de verdeling naar de taalregio’s Wallonië en Vlaanderen. Het is deze verdeling van de Belgische burgerij die de nationalistische campagnes na de terroristische aanslagen niet erg succesvol maakte. In die zin lijkt het klimaat in België een beetje gunstiger voor de Nuits Debouts om een plek voor massale discussie te zijn waar een verenigde klassenstrijd wordt voorbereid.

Via een reeds aangehaald artikel in Le Soir hebben we een indruk van deze Algemene Vergadering (AV).

  • Er werd voorgesteld een basisinkomen te eisen, dat zou kunnen worden gefinancierd door de hervorming van het monetaire systeem.
    Deze eis kan door de staat worden gebruikt voor het terugbrengen de totale bedrag voor uitkeringen. Ook leidt een basisbedrag voor iedereen tot problemen voor bepaalde delen van de klasse, afhankelijk van b.v. de gezinssituatie. Het is mogelijk dat de AV na discussie en aandringen van arbeiderskant aan deze eis de voorwaarde heeft toegevoegd van het behoud van sociale zekerheid.
  • Vermindering van de arbeidstijd is als eis naar voren geschoven.
    Op zich is dit een arbeiderseis. Maar we moeten niet vergeten hoe de bourgeoisie de vermindering van de arbeidstijd van 40 uur naar 36 uur heeft ingevoerd: door het verlagen van de lonen. De AV heeft deze eis wel een proletarische logica gegeven met de formulering een betere verdeling van de arbeidstijd mogelijk te willen maken en de werknemers de gelegenheid te geven om na te denken en uitvindingen (?vertaling?) te doen. Daaraan kan worden toegevoegd dat dit een effect is van alle stakingen die de paar dagen overschrijden, waarna de stakingskassen van de vakbonden leeg zullen zijn. En nadat de arbeidersraden alle macht hebben gegrepen, inclusief die van het beheer van bedrijven, zal iedereen die kan werken worden opgenomen in de bedrijven, om zo het verplichte werk voor iedereen te verminderen!
  • Het idee van beter werken is ook geplaatst in het kader van … het einde van het uitbuitingssysteem.
    Ja natuurlijk, maar dit vereist dat de arbeidersraden die als enige kracht in staat zijn om de burgerlijke staatsmacht te vernietigen, alle macht aan zich trekken en beginnen om het systeem van productie en distributie om te wentelen.[5]
  • Volgens anderen moet het economische groeimodel stoppen in de huidige eindige wereld.
    Oké, maar hoe? De AV besprak het volgende idee ‘Naast  het kapitalisme en het socialisme, die werden voorgesteld als wegen die respectievelijk aan de staat of aan het individu de taak geven van het verdelen van de rijkdom, werd het idee van de associatieve economie naar voren gebracht dat door de denker Rudolf Steiner als een derde weg werd gezien die op grote schaal kan worden ontwikkeld in de hedendaagse onderling verbonden wereld.’ Dit idee houd ik voor volkomen onjuist. In de proletarische revolutie zal de arbeidersklasse in AV-en in de bedrijven en in arbeidersraden beslissen over hoe de rijkdom wordt geproduceerd en verdeeld!
  • Het politieke besluitvormingsproces werd ook bekritiseerd, dat wil zeggen de opeenstapeling van mandaten werd beschouwd als aantasting van de kwaliteit van het politieke werk. Onder meer werd voorgesteld om een Kamer van Burgers te vormen waarmee de gekozenen kunnen worden beïnvloed.
    De Russische en Duitse Revoluties hebben echter laten zien dat de arbeidersraden – bestaande uit afgevaardigden van de AV-en, permanent herkiesbaar/vervangbaar zijn door dezelfde AV-en – zullen proberen alle macht macht in handen te nemen, ook de politieke macht van een eventuele Kamer van Burgers.

Deze discussies op een Nuit Debout in Brussel lijken een gedeeltelijke proletarische invloed te vertonen, waarschijnlijk afkomstig van jonge werklozen of scholieren en studenten die begrepen hebben dat hen eenzelfde toestand van werkloosheid wacht als ontslagen werknemers. In de huidige situatie van massale aanvallen van het kapitaal op de levensomstandigheden van de werknemers aan het werk en van werkloze arbeiders, jonge werknemers, migranten, zieken en gepensioneerden, geven aan deze in de openbaarheid gevoerde discussies op grote schaal de mogelijkheid om een veralgemeende en verenigde strijd  voor te bereiden. Maar de Nuits Debouts zullen niet van enig belang zijn voor de arbeiders wanneer de werkenden niet kunnen deelnemen aan deze ‘beweging’ vanuit hun eigen strijd en hun eigen organisatie, de Algemene Bedrijfsvergaderingen.

Ik denk dat deze situatie een proletarisch perspectief kan worden geboden door:

  1. Het verenigen met de werkende arbeiders van alle sectoren en beroepen.
  2. Het zoeken naar directe eisen voor deze eenwording, in deze eisen voorbereiden op de toekomstige confrontaties met de staat door de macht van de arbeidersraden.
  3. Naar discussiebijeenkomsten overdag en in openbare gebouwen zoals scholen, theaters en in bedrijven.

Fredo Corvo, 9-4-2016

_________

[1] We zijn nu zo’n honderd jaar verwijderd van het omslagpunt van het einde van de ‘staatssocialistische periode’ naar het begin van het periode van ‘crises en oorlogen’. Daarmee gingen permanente massa-organisaties van partij en vakbeweging voor het proletatiaat verloren om deel te worden van de burgerlijke staat. Bij gebrek aan dergelijke permanente massa-organisaties, kunnen massale discussiebijeenkomsten tijdelijk de plek zijn waar diverse sectoren van het proletariaat in discussie het te boven komen van hun onderlinge verdeling voorbereiden. Een verwoede activiteit van de microscopisch kleine ‘organisaties van revolutionairen’ noch het nostalgisch terugverlangen naar ‘De Partij’ kan in de plaats komen van deze massale discussies.

[2] Zie het volgende artikel, waardoor we ons deels hebben laten inspireren http://www.leftcommunism.org/spip.php?article248. We nemen ook de volgende uitspraak van Controversen ter harte: “In een dergelijke situatie is de belangrijkste taak van de Communistische Internationalistische Linkerzijde om zich niet terug te trekken in een studeerkamer onder het voorwendsel dat dit alles ‘ongekend’ zou zijn, noch het schrijven van literaire, filosofische of journalistieke artikelen over het onderwerp en nog minder het uitroepen van de ‘wereldwijde massastaking’ op basis van een vermeend ‘bankroet van het kapitalisme‘, of om in een vacuum op te roepen tot het ‘vormen van de partij’. Haar voornaamste taak is om de beweging daar waar hij het verst is gekomen, namelijk in Egypte, te analyseren, en om daaruit de vele lessen te trekken voor alle bewegingen die elders plaatsvinden en die nog zullen komen”. Bron: Voetnoot bij een artikel in Controversen.

[3] Wilde staking van het grondpersoneel…  en Air france – pamflet…

[4] Zie diverse artikelen over Proletarisch internationalismetegen verwarring over vluchtelingen engesol met migranten.

[5] Zie hiervoor Communistische productie en distributie.

 

Dit artikel mag volledig worden overgenomen met vermelding van de bron:
https://arbeidersstemmen.wordpress.com/2016/04/09/nuits-debout-%E2%80%8B%E2%80%8Bin-frankrijk-en-belgie/

Advertenties
‘Nuits debout’ ​​in Frankrijk en België

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s