Brazilië: arbeiders klem tussen neo-liberale aanvallen door corrupte regering en machtsstrijd burgerlijke politiek

brasiliaArmy

Bij massale protesten met 45.000 deelnemers in de hoofdstad Brasilia op dinsdag 23 mei uitten demonstranten hun woede tegen de regering Temer door het parlement te belegeren en twee ministeries in brand te steken. Verschillende andere ministeries moesten worden ontruimd. De woedende demonstranten bestreden met meerdere branden in de straten de oprukkende oproerpolitie. De politie ging de demonstranten met paarden, de lange lat en traangas en te lijf. Daarbij schoot de politie met scherp gericht op demonstranten, waardoor 49 mensen gewond raakten.
Op 24 mei zette Temer het leger in tegen de demonstranten in de hoofdstad, een maatregel die hij volgende dag introk. Waarschijnlijk uit vrees dat de algemene verontwaardiging over de inzet van het leger de massademonstraties in andere grote steden eveneens uit de hand zou doen lopen.

Brazilië, dat eerder gezien werd als deel van de BRIC-landen die de wereldeconomie aanzwengelden, bevindt zich al drie jaar in volle recessie. Met het begin van een open recessie in de Verenigde Staten, terwijl Europa zich nog koestert in de illusie van heropleving van de economie, werpt Brazilië schaduwen vooruit van gebeurtenissen die gaan komen.

brasilia-army

Vanwaar de enorme woede van de demonstranten? Er zijn twee hoofdoorzaken. In de media in Europa en Noord-Amerika wordt de verontwaardiging over de corruptie rond president Temer breed uitgemeten. Eerst bleek de kring van vertrouwelingen om hem heen betrokken bij omkopingen. Vervolgens kwam de president zelf in het vizier van het Car Wash onderzoek. Vooral nadat een geluidsopname opdook waaruit zou blijken dat hij zwijggeld betaald zou hebben aan een belangrijke lobbyist in de gevangenis wegens corruptie. De oppositie ruikt haar kans en eist dat Temer zich terugtrekt als president ofwel wordt afgezet, dus net als zijn voorgangster Dilma Roussef van de op corruptie betrapte Arbeiderspartij. Pikant detail is dat Temer als lid van de Braziliaanse Democratische Beweging persoonlijk betrokken was bij de val van Dilma. Ook de centrumrechtse Braziliaanse Sociaal-Democratische Partij blijkt verwikkeld te zijn in corruptie en zelfs cocaïnehandel. Ultrarechts in de gedaante van het Sociaal-Christelijke congreslid en predikant Marco Feliciano, speelt ondertussen de anti-politieke populistische kaart met ‘Kogels, Biefstuk en Bijbel’.

De Westerse media besteden veel aandacht aan deze corruptiezaak om de protesten te plaatsen in een ‘frame’ van democratie versus corruptie, waardoor de arbeiders in het ‘corruptievrije’ Nederland 1 zich niet herkennen in de protesten.

Daarbij wordt er aan voorbij gegaan dat Temer bijzonder onpopulair is bij zowel het Braziliaanse proletariaat als bij de middenklassen, omdat hij een reeks van bezuinigingen probeert door te drijven die dezelfde neo-liberale aanpak van de begrotingstekorten verraadt die regeringen in Europa en Noord-Amerika hanteren: verslechtering van de arbeidswetgeving en verlaging van de pensioenen. Daarnaast is een deel van het overheidspersoneel te laat of niet uitbetaald; sommigen sectoren wachten al maanden op hun salaris. Ook dit is niet vreemd aan de hevigheid van de protesten in de futuristische regeringsstad Brasilia.

In zekere zin heeft de politie vorige maand het voorbeeld gegeven aan de demonstranten. Op dinsdag 18 april bestormden 500 demonstranten, voornamelijk politieagenten buiten dienst tijdens een demonstratie van hun 27 (sic) vakbonden het Congres in een poging om een stemming te verhinderen waarin een voorstel tot verlaging van hun pensioenen zou worden goedgekeurd.

Politieagenten proberen parlement te bestormen in verdediging van hun pensioenen.
Brasilia: Politieagenten proberen parlement te bestormen om hun pensioenen te verdedigen.

Na het inslaan van de glazen deuren werden de woedende manifestanten met traangas door de eigen veiligheidstroepen van het Congres teruggedreven. De voorstellen tot verlaging van de pensioenen treffen niet alleen politieagenten (die nu ‘vanwege hun gevaarlijke werk’ op het 54-ste met pensioen gaan) maar ook vrouwelijke leraren (die blijkbaar geacht worden een partner te hebben die voor hun oude dag zorgt) en een uiterst kwetsbaar deel van het proletariaat, de landbouwarbeiders. In het vooruitzicht dat ze de politie nog goed kon gebruiken tegen te verwachten massale arbeidersprotesten tegen de aanvallen op de pensioenen en de verslechtering van arbeidswetgeving (‘flexibilisering’), schroefde de regering een deel van de pensioenplannen voor de politie terug. In een notitie aan haar klanten, mopperde de bank JP Morgan dat de veranderingen kunnen neerkomen op bezuinigingen van slechts Real 472 miljard ($ 152 miljard), 40% minder dan de oorspronkelijk Real 781 miljard 2.

Strijd als klasse of als deel van het ‘volk’?

De framing van de aanvallen op de pensioenen en arbeidscontracten van het Braziliaanse proletariaat als een strijd tussen ‘democratie’ en ‘corruptie’ speelt ook in Brazilië zelf. De arbeiders in zowel de private sector als in publieke sectoren zoals gezondheidszorg en onderwijs, lopen net als de gepensioneerden en de huidige en de toekomstige werklozen (studenten) het gevaar om meegesleept te worden door een beweging van de middenklassen. Deze middenklassen, van politieagenten en managers via middenstanders tot kleine kapitalisten worden als het er op aankomt via politieke partijen van rechts tot links-burgerlijk beheerst door het grootkapitaal van de bouwsector, oliemaatschappijen, agrobusiness enz.

Net als het proletariaat in andere Latijns-Amerikaanse landen, heeft de Braziliaanse arbeidersklasse zich nog niet kunnen losmaken van de burgerlijke politiek. Want ook al gaat ze de straat op en valt ze regeringsgebouwen aan, de burgerlijke politiek is slechts in schijn tegen de staat. In werkelijkheid verscheurt de burgerlijke politiek zichzelf onder druk van de recessie in een strijd op leven en dood om de macht van verschillende kapitalistische roversbendes: dit zien we in Venezuela, Frans-Guyana, Suriname en zagen we eerder op Curacao.

De Braziliaanse groep Passa Palavra waarschuwt in haar artikel van 18 mei terecht:

“We moeten voorkomen dat wij in een context van politieke en economische crisis als arbeiders worden beheerst door de ene of andere sector van de heersende klasse”.

Passa Palavra vraagt zich af welke belangen Joesley Bastista, eigenaar van JBS – het grootste vleesbedrijf ter wereld – erbij heeft gehad om zijn onderhandelingen met president Temer op te nemen en wereldkundig te maken. En welk belang kunnen de arbeiders hebben in deze zaak? Blijkbaar zijn de regering en haar president zo ver in diskrediet geraakt dat brede sectoren van het kapitaal en van de politiek nieuwe verkiezingen als enige uitweg zien. Daarbij sluiten rechts, centrum-links zich aan bij wat burgerlijk links en de vakbeweging al langer eisen. In een commentaar van 24 mei wijst The Guardian er op dat nieuwe verkiezingen de enige mogelijkheid zijn om snel uit de impasse te komen waarin de ‘democratie’ terecht is gekomen. Is het in het belang van het proletariaat in Brazilië om samen met de meerderheid van het kapitaal en de door de recessie eveneens getroffen middenklasse als ‘één volk’ op te trekken tegen een regering die alle geloofwaardigheid, ook bij het kapitaal, is verloren? Dit temeer, zo merkt Passa Palavra op, waar politieke commentatoren wijzen op de noodzaak van een stabiele regering om … de bezuinigingsplannen door te voeren en de recessie te boven te komen, blijkbaar over de ruggen van de arbeidersklasse. Vandaar werpt PP de vraag op:

“Vanuit ons oogpunt als arbeiders doet het er minder toe doet welke politicus wordt aangesteld om de politieke crisis op te lossen. De vraag is hoe we kunnen voorkomen dat de hervormingen worden uitgevoerd die de arbeidsomstandigheden en andere rechten ongedaan maken die zijn opgebouwd in decennia van strijd.”

Passa Palavra pleit ervoor om in plaats van zich te richten op de burgerlijke politiek, de aandacht te concentreren op mobilisatie tegen de hervormingen:

“De arbeiders en arbeidsters staan nu voor de uitdaging om de versplintering van de heersende klasse te gebruiken voor het het beschermen van onze belangen, te beginnen met het afremmen van de golf van aanslagen op ons levenspeil van de afgelopen jaren en die in verwarring werden ondergaan. We moeten met andere woorden verhinderen dat de arbeiders in een periode van politieke en economische crisis gemanipuleerd worden door de ene of de andere fractie van de heersende klasse.

RareJongensDieRomeinen
Oefening van de oproerpolitie: ‘rare jongens die Romeinen’

Het is een feit dat in een tijd van dergelijke algemene politieke instabiliteit, elke regering verzwakt raakt. Ze wil zich niet nog meer problemen op de hals halen, en om zich te blijven richten op haar doel, kan ze de er de voorkeur aan geven om verdere druk van de bevolking te voorkomen, en het afslijten van haar macht in langdurige conflicten te voorkomen. Herinneren we ons bijvoorbeeld, de mobilisatie van studenten van de technische scholen van São Paulo in 2016, die aan de vooravond van de goedkeuring van het verzoek tot afzetting (van presidente Dilma Roussef; vertaler) door het Huis van Afgevaardigden, er in slaagden om van de regering Alckmin de eis af te dwingen van het verstrekken van maaltijden aan alle scholen en de belofte van een lunch in alle kantines tijdens het tweede semester, en dat na slechts drie dagen van de bezetting van een administratief gebouw. (…).”

De hervormingen “zijn misschien belangrijker dan de vervanging van een president. Wat betekent het om druk tegen de hervorming uit te oefenen door uitbreiding en op meerdere terreinen van strijd? Al ongeveer drie weken zien we een interessante reactie van de arbeidersklasse om de aanvallen af te slaan met de tactiek van de algemene staking. Het zou goed zijn om deze tactiek te herhalen, in meer steden en langduriger, om het hele land met stakingen te overspoelen. Deze tactiek brengt zeker het risico met zich mee om nog meer munitie te geven aan de retoriek van “diepe crisis” (fiscale crisis, economische crisis, politieke crisis, wereldwijde crisis, etc.) die tot nu is gebruikt om in de ogen van de arbeiders de aanslagen op hun levenspeil te rechtvaardigen als ‘de enige mogelijke uitweg’.

Is dit een risico dat we kunnen nemen en dan afwachten wat de gevolgen zijn, of is het beter om na te denken over andere vormen van verzet? Wat ook het antwoord zal zijn dat de arbeiders in deze context kunnen geven, één ding is zeker:

Dat de hervormingen weg moeten!”

Passa Palavra, 18 mei 2017.

Fredo Corvo 26-5-2017

Noten

  1. Het is waar dat in Nederland politici meestal pas nadat ze de politiek hebben verlaten, worden beloond voor hun diensten aan het kapitaal, in de vorm van commissariaten en andere herenbaantjes bij b.v. grote accountantskantoren (Balkenende en Wouter Bos), verzekeraars, enz.
  2. The Guardian 19-4-2017 “Brazil police storm Congress over proposal to raise retirement age”.

Eerder artikel over Brazilië.

Dit artikel mag in zijn geheel worden overgenomen met vermelding van de bron: https://arbeidersstemmen.wordpress.com/2017/05/26/brazilie-arbeiders-klem-tussen-neo-liberale-aanvallen-door-corrupte-regering-en-machtsstrijd-burgerlijke-politiek/#more-7929

Advertenties
Brazilië: arbeiders klem tussen neo-liberale aanvallen door corrupte regering en machtsstrijd burgerlijke politiek

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s