Dreigende oorlog Iran-VS, op naar een Derde Wereldoorlog?

iran-military-army-us-war-threat-target

English version

De Amerikaanse moordaanslag op Soleimani, de topgeneraal van de gevreesde Iraanse Revolutionaire Garde, heeft de wereld dichterbij grote oorlogen gebracht. Dit werpt volgende vragen op:

  • Welke zijn de oorzaken van deze zoveelste escalatie van imperialistische spanningen in het Midden-Oosten?
  • Welke gevolgen tekenen zich af?
  • Wat kan de internationale arbeidersklasse stellen tegenover de rampzalige uitwerkingen van crisis en oorlog op haar levenssituatie?

Niet vergeten: de protestbewegingen in Libanon, Irak en Iran

In Irak ageerden al maandenlang jonge werkloze proletariërs, gedeeltelijk voormalige soldaten tegen Islamitische Staat, tegen alle fracties van de regering (ongeacht hun religie) en tegen de door Iran beheerste milities. Gebrek aan werk, aan uitkeringen, aan elementaire voorzieningen zoals elektriciteit en water leidden in Irak tot hevige protesten, rellen en oproer, compleet met blokkades van de belangrijke oliehaven Basra en van de Groene Zone van Bagdad (ambassade en regeringswijk). Deze protestbeweging plaats vond midden in het energiecentrum van de wereld, temidden van de toenemende militaire spanningen, verborgen en openlijke oorlogsconflicten in Syrië, Jemen, de Perzische Golf, en wat verder, de oorlog om de heerschappij over de olierijkdommen van Libië.

In Libanon vinden soortgelijke protesten plaats van grote delen van de bevolking tegen armoede, gebrek aan voorzieningen, waarbij zij de religieuze verdeel-en-heers politiek van de regerende elite opzij schoven. Daarbij keerden de demonstranten in Libanon zich net als in Irak ook tegen de invloeden van Iran, via de Hezbollah-milities.

En toen in Iran de benzineprijzen drastisch verhoogd werden, sloegen in de tweede helft van november de rellen over naar Iran. Daarmee ontstond de mogelijkheid dat in Iran opnieuw de strijd van straat zou overgaan op die in bedrijven. Daarmee zouden de werkende arbeiders net als eind 2018 het voortouw nemen. De werkende kunnen aan de strijd geven wat nu ontbreekt, een organisatie. Een strijdorganisatie bestuurd door de strijdenden zelf, door opnieuw per bedrijf, of afdeling van het bedrijf in massavergaderingen in bedrijf, of op straat, te beslissen over hun strijd, afgevaardigden te kiezen in comités en een arbeidersraad, zoals bij de suikerrietfabriek Haft Tapeh.

Van protestbewegingen naar strijd van de arbeidersklasse?

Toen de protesten Iran bereikten, namen groeiende spanningen van de inter-imperialistische oorlog in het Midden-Oosten af. Na de invasie van Turkije in Noord-Syrië, na de zoektocht naar een andere baas door de huurlingen van de Koerdische YPG, na de hergroepering van de VS in het noorden van Syrië om de olievelden te ‘verdedigen’, bestond een reële dreiging van confrontaties tussen Russische troepen en Turkse troepen. Turkije is nog steeds onderdeel van de NAVO, zodat Amerika in een dergelijke conflict betrokken kan raken. Al deze spanningen tussen grotere en kleinere imperialistische machten zijn afgenomen tijdens de rellen in Iran. Alle imperialisten, van China en Rusland – het nieuwe blok dat na Syrië nu Iran steeds meer in zich opneemt -, tot het in de regio daar tegenover staande blok de VS, Saoedi-Arabië en Israël, net als Turkije en Europa die nog niet hebben besloten welke kant ze op gaan, zij hielden allemaal hun adem in voor wat zich zou kunnen ontwikkelen tot een nieuwe Februari en Oktober 1917 (Russische Revolutie), een nieuwe November 1918 (Duitse revolutie), die een einde zouden maken aan de imperialistische oorlog. Toen het gevaar voor het kapitaal eenmaal was geweken, begon met de hervatting van de bombardementen op Idlib een nieuwe fase in deze steeds destructiever wordende imperialistische confrontaties. (Social revolts and imperialist war 2/2)

De omvorming van een dreigende burgeroorlog in een inter-imperialistische oorlog?

Na de deelname van Rusland aan bombardementen op het laatste bolwerk van het inmiddels totaal door burgerlijke krachten ingekaderde en gemilitariseerde ‘verzet’ tegen Assad van Syrië, was het tijd voor spierballenvertoon van Trump. In de aanloop naar presidentsverkiezingen kan Trump het zich niet veroorloven dat hij bij zijn kiezers overkomt als ‘slap’ ten opzichte van de speldenprikken die Iran uitdeelt tegen de bondgenoten van Amerika in de regio: Saoudi-Arabische olie-installaties worden getroffen door drone-aanvallen, acties tegen olietankers in de Perzische Golf, aanvallen op militaire bases in Irak. De door Iran geïnspireerde bestorming van de Amerikaanse ambassade in Bagdad op Oudejaarsdag was tenslotte de druppel die de emmer deed overlopen. Trump werd herinnerd aan de vernedering die de VS ondergingen bij de bezetting van de Amerikaanse ambassade in Teheran in 1979, die Carter zijn herverkiezing als president van de VS kostte. In tegenstelling tot eerdere Amerikaanse acties tegen Iran, besloot Trump – puur om binnenlandse politieke redenen – deze keer groots uit te pakken, met het elimineren van een topgeneraal. En dat terwijl iedereen weet dat het Aytollah-regime in Iran een openlijk gezichtsverlies niet over zijn kant kan laten gaan en op zijn beurt een zware slag moet slaan. De VS zagen daarin een aanleiding om meer grondtroepen naar Irak te sturen, in strijd met Trumps verkiezingsbeloften. En niet voor het eerst. Bij terugtrekking van Amerikaanse troepen uit Koerdisch gebied voor de Turkse opmars, keerden deze niet naar huis terug, maar hergroepeerden zich rond de olievelden in het noorden van Syrië. Achter dit wispelturige gedrag van de president verbergt zich de groeiende invloed van haviken en militairen in zijn regering, de voorbode van een nieuwe en grotere oorlog.

Maar het gaat in dit geval niet slechts om een verdere  stap in imperialistische oorlog. De aartsvijand van het imperialisme, het internationale proletariaat, althans de vrees daarvoor, speelde ook een rol. Het moment van de aanslag op Soleimani is uiterst leerzaam, namelijk bij het dood lopen van de protestbewegingen van de ’bevolking’ in Libanon, Irak en Iran bij gebrek aan een perspectief voor een maatschappij zonder uitbuiting en onderdrukking. Net zoals het geval is met de protestbewegingen in Zuid-Amerika, beperkten de protesten in het Midden-Oosten zich in politiek opzicht tot de eis van andere personen in de regering, van een ander kiesstelsel, van een verandering van regeringsstelsel, in Iran van een val van het Ayatollah-regiem. Of de demonstranten zich dat bewust zijn of niet, dit betekent het behoud van de burgerlijke staat, en met name van zijn repressieve kern, het leger en de geheime diensten. Dus een herhaling van exact wat gebeurde in 1978 toen met instemming van leger en geheime dienst het Sjah-regime door het Ayatollah-regime werd vervangen en de mollahs de werkenden ontwapenden. Een val van het regiem, zowel in 1978 als nu, is echter onmogelijk zonder dat stakende arbeiders de olie-industrie lam leggen, en wel van binnenuit, en niet van buitenaf zoals de blokkades in Irak, die met militaire middelen uitgeschakeld kunnen worden zonder de installaties te vernielen. Dit verklaart dat met name links-burgerlijke Iraanse oppositiegroeperingen die alle slechts een wisseling van regiem nastreven, opriepen tot stakingen om het regiem ten val te brengen.

Tevergeefs, de arbeiders in Iran kwamen niet zoals in 2018 in beweging, ondanks enkele geruchten die niet bevestigd werden, en zeker niet op een veel grotere schaal dan in 2018. Daarmee verdween ook het perspectief dat een beweging van arbeiders in de bedrijven had kunnen geven aan de straatprotesten, dat van een maatschappij zonder kapitaal, zonder staat, zonder oorlog. De rellen in Iran werden bloedig neergeslagen (men spreekt nu van 1.500 doden). Daarmee sloegen de krachtsverhoudingen tussen proletariaat en kapitaal om en de bourgeoisie verloor haar angst. Zowel Amerika als Rusland begrepen dat toen eenmaal het gevaar van massale arbeidersstrijd was geweken, de imperialistische oorlogen konden worden hervat. De protestbewegingen van ‘het volk’ kunnen nu verder worden verdronken in het valse anti-imperialisme van het Iraaks nationalisme aan de ene kant en het Iraans nationalisme aan de andere kant van de grens, die zich beide met veel trompetgeschal vooral richten tegen het Amerikaanse imperialisme. Ondertussen slaagt het imperialistische blok dat zich vormt rond Rusland en China er in Iran steeds beter aan zich te binden. Wat een burgeroorlog dreigde te worden tussen de arbeidersklasse in het Midden-Oosten enerzijds en alle staten ter plekke anderzijds, dreigt te veranderen in de zoveelste inter-imperialistische oorlog op het grondgebied van het verzwakte en instabiele Irak en het bezetten van de rijke oliebronnen aldaar.

Twee scenario’s voor de imperialistische oorlog

Op het moment van schrijven vindt de alom aangekondigde escalatie tussen Iran en Amerika niet plaats. Een van de redenen is dat nog niet zeker is hoe de jonge werklozen in Irak en Iran zullen reageren op de veranderde situatie. Tot nu toe is daarover niets anders bekend dan dat demonstranten in Irak – net als de eerder door hen verfoeide regering – terugtrekking van alle buitenlandse troepen eisen, een doel die alleen kan worden bereikt door een arbeidersrevolutie.

Ondertussen heeft Iran met een slechts geringe materiële schade aanrichtende  raketaanval vanaf het eigen grondgebied gedemonstreerd dat het zijn uit oude Sowjet-Migs bestaande vleugellamme luchtmacht heeft gecompenseerd met precisieraketten die het heeft ontwikkeld met behulp van Noord-Korea en China.


Ter illustratie uit China Daily

Onder de titel Gewelddadige protesten een waarschuwing aan de wereld meldt een artikel van de hand van een lid van een Chinese denktank op 3 januari “Iran en Irak worden verdronken in publieke protesten omdat olie alleen hun economieën niet langer overeind kan houden (…) In dit tijdperk van informatie en economische globalisering, zijn gewelddadige straatprotesten uiterst besmettelijk. Anti-regeringsgezinde krachten in het ene land kunnen worden beïnvloed door gewelddadige demonstranten in een ander land en soortgelijke destructieve bewegingen beginnen. (…) Wanneer de gewelddadige demonstranten onder invloed komen van terroristen en extremisten, zouden zij een wereldwijde sociaalpolitieke crisis kunnen veroorzaken. Daarom moet de internationale gemeenschap samenwerken en gemeenschappelijke pogingen in het werk stellen om effectief relschoppers aan te pakken en de sociale orde te herstellen.”

In hetzelfde nummer meldt China Daily in China and Iran to strengthen cooperation  een bijeenkomst van de ministers van buitenlandse zaken van China en Iran op 31 december in Beiing, de vierde van dat jaar. “De bijeenkomst kwam tot stand nadat China, Rusland en Iran een gezamenlijk militaire oefening begonnen in de Straat van Oman op 27 december. De oefening duurde tot 30 december. Spanningen in de Perzische Golf zijn toegenomen nadat de VS in mei 2018 aankondigden dat ze zich terugtrekken uit de Iraanse kernovereenkomst”.


Misschien verloopt het conflict tussen de VS en Iran op korte termijn zoals gebruikelijk. Een spectaculaire luchtactie van VS dient om haar verlies aan controle op de grond in de regio te maskeren. Ondertussen probeert Amerika controle te houden door superioriteit in de lucht en met wisselende bondgenootschappen regionale machten in de regio tegen elkaar uit te spelen. Op den duur is echter de achteruitgang van de VS als economische wereldmacht ten opzichte van  China, en de opkomst van een Chinees-Russisch imperialistisch blok voor de VS onaanvaardbaar. Rusland-China kan van zijn kant evenmin een economische en militaire achteruitgang aanvaarden. Daarmee loert achter elk plaatselijk conflict, zolang opkomende arbeidersstrijd de tendens naar oorlog niet tegenhoudt, het gevaar van een Derde Wereldoorlog tussen wat resteert van een Amerikaans blok en een Chinees-Russisch blok

Wat is strijd voor ’vrede’, tegen de ‘agressor’?

Net als in de Eerste en de Tweede Wereldoorlog proberen elk van de met elkaar  oorlogvoerende kampen hun strijd voor te stellen als een ‘vredesmissie’, gericht tegen de ‘agressor’, als ‘zelfverdediging’. In de werkelijkheid van de imperialistische oorlog is er geen onderscheid tussen ‘aanval’ en ‘verdediging’ en bereidt de ‘vrede’ de volgende oorlog en de oorlog de volgende ‘vrede’ voor. Ook nu sluiten linksburgerlijke groepen en partijen aan bij wat in feite oorlogscampagnes zijn. Met demonstraties  proberen ze druk uit te oefenen op de regering in eigen land om een andere buitenlandse politiek te voeren, meestal meer anti-amerikaans, waarbij over het Chinees-Russische blok wordt gezwegen. Zoals gebruikelijk doen de trotskisten dit met min of meer schijnradikale leuzen tegen de autoritaire leiders” van Iran (Grenzeloos) of het “Iraanse regime” (socialisme*nu), daarmee aansluitend bij de beperking van de straatprotesten tot het doel van een wisseling van regime met behoud van de staat. Daarnaast propageert socialisme*nu als “emancipatorisch proces van onderaf” de valstrik van de eis van “vertrek van beide ‘bezettende mogendheden’ ”, de VS en Iran, tevens een eis van de regering van Irak waartegen de protesten zich eerder richtten.

Het vertrek van Amerikaanse grondtroepen uit Irak past in een scenario dat – zoals we boven hebben gezien – de Amerikanen eerder hebben toegepast omdat dit hun superioriteit in de lucht niet aantast. Iran zal echter niet zo gemakkelijk zijn shiitische milities uit Irak terugtrekken omdat het daarmee zijn imperialistische ambities zou opgeven. De tendens naar een Derde Wereldoorlog kan alleen tegengehouden worden door het consequent verder voeren de strijd van de arbeidersklasse in alle landen ter verdediging van hun levenssituatie door de gevolgen van imperialistische oorlog en economische crisis. In die strijd kan de arbeidersklasse het machtsevenwicht tussen arbeid en kapitaal in haar voordeel veranderen, haar eigen strijdorganisatie opbouwen van algemene vergaderingen in bedrijf en op straat, van gekozen en herkiesbare comités en raden om ten slotte de repressie-organen van de staat stuk te slaan, zoals gebeurde in oktober 1917 in Rusland, het begin van het einde van de Eerste Wereldoorlog.

De arbeidersklasse getroffen door de gevolgen van crisis en oorlog

Inmiddels is duidelijk dat de kapitalistische economische crisis die in 2008 een wereldwijde recessie veroorzaakte, weer zijn kop opsteekt. Allereerst zijn de nationale kapitalen getroffen die voornamelijk bestaan als grondstoffenleveranciers: Rusland, de olie- en gasexporterende landen in het Midden-Oosten en Noord-Afrika, Brazilië, Chili, en de leveranciers van goedkope arbeidskrachten, China en India. Nu zijn ook Europa en Noord-Amerika aan de beurt, autofabrieken en staal voorop. Sinds 2008 is door de centrale banken meer geld in de stagnerende wereldeconomie gepompt dan ooit. Dit ‘medicijn’ blijkt nu de zieltogende patiënt nog veel zieker gemaakt te hebben, banken en staten staan weer op omvallen.

Waar kan het kapitaal nog redding vinden? In Nederland betekent dat meer van hetzelfde: bezuinigen op gezondheidszorg, ouderenzorg, jeugdzorg, onderwijs, verlagen van diverse uitkeringen, vooral voor ouderen en de pensioenen, en waarschijnlijk straks het schrappen van diverse ‘toeslagen’ voor de laagste inkomens. Voor de werkenden (steeds minder, als je meer dan 1 uur werkt per week tel je al niet meer mee in de werkloosheidsstatistieken) steeds meer onzekere contracten, lagere lonen (vergeleken met de prijzen) en steeds meer stress.

De miljarden Euro’s die op deze manier door de staat worden bespaard, gaan via het zogenaamd stimuleren van een ‘groene economie’ en verhoging van defensie-uitgaven naar het grootkapitaal. In Nederland kost alleen al de aanschaf van de Joint Strike Fighter ruim 6 miljard euro voor 46 toestellen. De operationele kosten daarvan worden geschat op een half miljard per jaar, de komende veertig jaar (NOS). In juli 2019 kocht de regering nog 8 tot 9 extra toestellen, goed voor 600-700 miljoen Euro (Trouw). In september kregen actievoerende onderwijzers en ziekenhuispersoneel te horen dat het geld op was. Eind december 2019 bleek na 2018 opnieuw een overschot op de begroting, nu van 14 miljard Euro (NOS). Daaronder zit ook ‘meevallers’ wegens personeelstekorten in de zorg en onderwijs.

Tegen de praatjes over ‘vredes’-missies spreken de feiten: het antwoord van het kapitaal op de crisis van zijn economie is verscherping van uitbuiting en onderdrukking, handelsoorlog en steeds meer en grotere imperialistische oorlogen om het beheersen van de energievoorraden, grondstoffen, afzetgebieden. Geen enkel land kan buiten deze imperialistische politiek, van mini-staatjes in oprichting zoals ISIS/Daech en ‘non-staten’ zoals de huurlingenleverancier ‘Rojava’, via de kleine staten zoals Nederland, tot middengrote zoals Iran en Turkije, en de supermachten de Verenigde Sten, Rusland en China. Zoals dat gaat tussen criminele bendes, de kleine moeten zich schikken naar de grote en in een grootschalige bendenoorlog staan uiteindelijk twee ’syndicaten’ tegenover elkaar. In de huidige wereldsituatie tekenen zich een afbrokkelend en in economisch opzicht betrekkelijk achteruitgaand Amerikaans imperialistisch blok af, en daartegenover een Russisch-Chinees imperialistisch blok.

De strijd van de arbeidersklasse van alle landen tegen de gevolgen van crisis en oorlogen kan slechts op consequente manier gevoerd worden:

  • met eenmaking van de strijd ter verdediging van de levenssituatie over de grenzen van werkenden en niet-werkenden, van bedrijven en bedrijfstakken, van verschillende arbeidscontracten, taal, levensbeschouwing, sekse en nationaliteit.
  • tegen elke sabotage van de klasse-eenheid door burgerlijke politieke partijen en vakbonden.
  • door eigen zelfstandige strijdorganisatie van actiecomités, algemene vergaderingen in bedrijf en op straat, van gekozen en herkiesbare comités en arbeidersraden.
  • tegen alle staten, tegen zowel het imperialisme van de grote staten, enerzijds de VS, anderzijds China en Rusland, tegen alle regionale imperialistische machten zoals Iran, Syrië en Irak enerzijds, Saoudi-Arabië en Israel anderzijds, tegen de middengrote imperialismes die twijfelen of wisselen van blok, zoals Turkije, de EU als geheel, de kleinere imperialismes zoals b.v. Italië en Frankrijk die in Libië tegenover elkaar staan, of de kleintjes zoals Nederland, dat voornamelijk bescherming zoekt bij de VS, en tenslotte ook tegen staten in oprichting zoals Catalonië, ISIS/Daech en ‘non-staten’ zoals de huurlingenleverancier ‘Rojava’, (niet uitputtende opsomming, alianties kunnen veranderen)
  • aan de proletariërs in uniform: keer de wapens om tegen onze uitbuiters en onderdrukkers, die de jonge generatie in telkens andere imperialistische conflicten jagen.
  • geen enkel vertrouwen dat een opstandige legereenheid of welke militie dan ook de arbeiders zal beschermen tegen repressie; algemene bewapening van de arbeiders.

F.C. 10 januari 2020

Verder lezen

 

Dreigende oorlog Iran-VS, op naar een Derde Wereldoorlog?

Een gedachte over “Dreigende oorlog Iran-VS, op naar een Derde Wereldoorlog?

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s