Over het scherm rolden …. (april 2020): Pandemie, Recessie, Klasse-oorlog?

WatOverhetSchermRolde

Naarmate de zogenaamde “Corona-crisis” aanhoudt, of wat de WHO herdoopt heeft in Covid-19 Pandemie, neemt het aantal kritische artikelen uit proletarisch-internationalistische en linkscommunistische bronnen toe. Inmiddels zijn meer goede tot zeer goede teksten verschenen dan in hun geheel gepubliceerd kan worden op de blogs van arbeiderstemmen.nl en arbeiterstimmen.wordpress.com. Ook al zouden we beschikken over voldoende vertaalcapaciteit, het is gewoonweg te veel. In plaats daarvan volgt hier een overzicht van wat interessant lijkt, en tegelijkertijd moeilijker te vinden, met daarbij een korte beschrijving van de inhoud en soms kritische kanttekeningen.

Inhoud (t/m 14 april)

  1. Natalie Baker, Fear is more powerful than facts (Field Notes in The Brooklyn Rail)
  2. Henry Simon, Mathématiques et Covid-19, (overgenomen in Pantopolis)
  3. Tomas Ronse, Het virus en de geldboom, (Salon van Sisyphus, ook in Internationalist Perspective)
  4. Jehu, Open Letter to Communists of The Whole World: Total Class War Is Coming, (The Real Movement) 

1) Angst is sterker dan feiten

Natalie Baker, een academica gespecialiseerd in Security Studies, onderzoekt het wetenschappelijk gehalte van de zogenaamde ‘feiten’ die bij het grote publiek de indruk wekken dat de huidige virus-pandemie naar de ondergang van de wereldbevolking kan leiden. Daaraan wordt blijkbaar niets afgedaan door het feit dat de meeste slachtoffers vallen onder hoogbejaarden en andere lichamelijk verzwakte mensen. Daarbij is van belang ten tweede de verzekering uit wetenschappelijke hoek dat Covid-19 volgens de meest pessimistische voorspelling 2 tot 3 % van de wereldbevolking het leven kan kosten. Ten derde blijkt dat deze veelvuldig herhaalde voorspelling niet opgewassen is bij de angst die wordt opgeroepen door de stroom van berichten in de media die wordt gevoed door regeringsleiders en al dan niet zelfverklaarde deskundigen.

Tegenover het valse scenario van ondergang van de wereld, staat behalve de genoemde 2-3% sterfgevallen, een opvallend gebrek aan informatie. De berichtgeving en – naar ze zeggen – de besluiten van regeringsleiders, wordt in feite gevoed door cijfermatige modellen die de toekomst moeten voorspellen, maar die dat in het geheel niet kunnen bij gebrek aan betrouwbare data. Baker gebruikt het weinige wat aan data beschikbaar is, om enkele inzichten naar voren te brengen.

Neem de veelgenoemde kans van overlijden van 2-3%, de CFR (Case Fatality Rate). Deze wordt berekend door het aantal sterfgevallen als resultaat van het virus te delen door het aantal mensen dat besmet is door het virus. Het is inmiddels duidelijk dat beide cijfers om allerlei redenen uiterst onbetrouwbaar zijn, en dat ook nog in elk land op een andere wijze. Maar goed, de vaak genoemde 2-3 % is gebaseerd op de veronderstelling dat iedereen het virus oploopt. Dat is zeer onwaarschijnlijk, zo weten we uit ervaring met andere virussen dan Covid-19.

Maar hoe zit het dan met de door Italië en Spanje gerapporteerde CFR van 9,85% respectievelijk 7,04%? Baker wijst op het hoge aantal ouderen in Italië, Spanje en ook Frankrijk, als gevolg van vergrijzing en ook migratie van ouderen naar subtropische gebieden, in combinatie met hoge aantallen rokers. Zij gebruikt dit om te illustreren dat het risico van infectieziekten medebepaald wordt door sociaal-culturele factoren en dat deze in het geval van de huidige pandemie worden verwaarloosd.

Behalve paniek zaaien, blijken de media en de staat weinig tot geen maatregelen te nemen om daadwerkelijk de ‘ouderen en zwakkeren’ te beschermen waarmee ze zo begaan zouden zijn. De pandemie wordt gebruikt om onder het mom van ‘veiligheid’ repressieve maatregelen te nemen en uit te testen op de bevolking.

Ten aanzien van andere ziektes, aandoeningen en onveilige situaties blijken deze zelfde beleidsmakers en machthebbers zich weinig zorgen te maken, terwijl zij minstens zo dodelijk zijn als Covid-19: kanker, hart- en vaatziekten, verkeersongelukken, relatiemoorden, zelfmoord en zelfs de griep [Tegengesproken door Nee, het is niet ‘maar een griepje’; waar de vergelijking tussen Covid-19 en griep mank gaat].

Over het waarom autoriteiten en media angst laten overheersen ten opzichte van wetenschappelijke feiten, laat dit artikel ons in het ongewisse. Andere teksten gaan daar dieper om in, zonder echter deze meer diepgaande beschouwing over statistische feiten te leveren.

Natalie Baker, Fear is more powerful than facts (Field Notes in The Brooklyn Rail) https://brooklynrail.org/2020/04/field-notes/Fear-is-more-powerful-than-factsCOVID-19-and-the-saga-of-the-death-rate

2) Rekenen met Covid-19

Een klein overzicht van aantallen slachtoffers van Covid-19 en van diverse andere oorzaken levert Henri Simon in een discussiegroep, overgenomen op het Franse blog Pantopolis. Hier zijn conclusie, die gedeeltelijk antwoordt op bovenstaande vraag naar het laten overheersen van angst:

Wat de oorsprong ook is, Covid-19  is het voorwerp van een overvloedige literatuur en van diverse en gepassioneerde controverses. Covid-19 heeft alle voorspellingen gedwarsboomd en een uitdaging gelanceerd voor de kapitalistische wereld, een uitdaging die des te gevaarlijker is omdat ze op volkomen onbekend terrein oprukt. Deze wereld had geen andere oplossing dan door drastische maatregelen te proberen zowel haar geografische expansie als haar veralgemening in een bepaalde ruimte te voorkomen. Daarom zijn er over de hele wereld drastische maatregelen genomen met betrekking tot het verkeer en veralgemeende inperking.

In oktober 2019, voor de vermeende geboorte van deze pandemie in China, werd het wereldkapitalisme natuurlijk reeds ernstig geschokt door een golf van protesten die zich over bijna elk land verspreidde.

Al deze veralgemeende waarnemingen werden weggevaagd door deze algemene conditionering onder het voorwendsel van het gevaar van het virus, dat overigens minder gevaarlijk is dan vele andere kwaden die de wereldbevolking al lang met miljoenen doden teisteren en die aan de basis lagen van deze protestgolven.

Is de Covid19 de – tijdelijke – redder van een kapitaal dat verstrikt is in de feiten en wandaden van zijn wilde ontwikkeling?

Henry Simon, Mathématiques et Covid-19, (overgenomen in Pantopolis) http://pantopolis.over-blog.com/2020/04/mathematiques-et-covid-19.html

3)  Het virus en de geldboom

Onder deze titel is in het Nederlands een zeer lezenswaardig artikel in drie delen beschikbaar. Tom Ronse benoemt de virus-pandemie als een crisis van sociale reproductie (lees: economische crisis van het kapitalisme). Het kapitalisme is verantwoordelijk voor de snelle verbreiding van het virus (globalisering), en de gevolgen zijn anders voor de verschillende klassen. De vaak neo-liberaal genoemde bezuinigingspolitiek die leidde tot afbraak van zorg, en de wens tot hervatting van productie ten koste van de gezondheid, worden door de auteur aangewezen als resultaat van de winstgerichtheid van het kapitalisme. De huidige recessie zal gezien het toegenomen schuldenprobleem, niet gemakkelijk overgaan in een heropleving zodra de pandemie voorbij is. Volgens Ronse heeft het kapitalisme geen alternatief dan het voortzetten van de politiek van geldschepping en is ook de door links voorgestelde politiek van geld voor de armen geen oplossing. Tot slot geeft het artikel een overzicht van allerlei vormen van beginnend verzet, waarbij het de hoop uitspreekt dat naarmate het systeem verder instort, de productiepunten door de arbeiders zullen moeten worden overgenomen om deze voor menselijke behoeften aan te wenden.

Tom Ronse, Het virus en de geldboom, (Salon van Sisyphus, ook Internationalist Perspective) https://salonvansisyphus.wordpress.com/2020/04/06/het-virus-en-de-geldboom-1/

4) Open Brief aan communisten van de hele wereld: de totale klasse(n?)oorlog komt er aan

Maar hoe dan? Het ontbreekt gelukkig niet aan handleidingen wat-te-doen in de huidige pandemie. Eén van de slechtste voorbeelden daarvan is deze Open Brief, die ik zal aangrijpen om te schetsen hoe een werkelijk alternatief voor het kapitalisme kan ontstaan en hoe het kan worden bevorderd. Ik pretendeer niet dat ik de inhoud van de Open Brief kan samenvatten. Bij gebrek aan geleerde colleges in Das Kapital, de Grundrisse en Marx’ Notebooks, beperk ik me tot een aantal oplossingen die Jehu naar voren brengt.

Allereerst de pompeuze oproep aan niet nader gespecificeerde ‘communisten’ over de hele wereld, dus van voorlopers die Engels utopische socialisten noemde, via de libertaire anarchisten en anarcho-syndicalisten, via Trotskisten, Titoïsten en diverse Communistische Linkerzijdes  tot en met de Stalinisten die al dan niet diverse terreurregimes in Rusland, Oost-Europa, China, Noord-Korea, op Cuba, enz. hebben  verdedigd of nog verdedigen als ‘reëel bestaand socialisme’. Jehu wenst zich duidelijk niet te plaatsen binnen de geschiedenis van de arbeidersbeweging en haar burgerlijke nageboortes, maar voor wie wel van etiketten houdt, stamp ik er er het stempel ‘Communisator’ op. Daarmee doe ik onrecht aan de ontelbare varianten binnen deze stroming, namelijk gelijk aan het aantal individuen dat zich Communisator noemt, waarvan een groot deel niet blij zal zijn met de Oproep.

Maar ik voelde me bij eerste lezing zo in mijn ijdelheid aangesproken door het toevoegsel ‘prominent’ en het zelfstandig naamwoord ‘denkers’ dat Jehu als staart plakt aan het toch wel vrij ordinair klinkende ‘communistisch’, dat ik ijverig zijn vlammende oproep verder heb gelezen. En wat zie ik? Een oproep tot een drastische vermindering van het aantal arbeidsuren. Eindelijk iemand die de ‘labeur’ waaronder ik lijd als ik mijn couponnetjes knip, wil terugbrengen, en misschien wil hij zelfs de loonarbeid opheffen, waarvan ik al mijn leven lang tegenstander ben. En Jehu voorspelt, als de arbeidstijd niet drastisch terug wordt gebracht tot het huidige aantal uren voor “essentiële productie”, dreigt een barbaarse concurrentie tussen arbeiders om arbeidsplaatsen, een totale klasse- of klassenoorlog. Jehu is uiterst vaag over de inhoud daarvan. Maar elke weldenkende burger zijn de verschrikkingen van de klasse-oorlog duidelijk, namelijk, eh nu natuurlijk niet spreken over het verlies aan zeggenschap van de bezitters over de productiemiddelen en daarmee over de geproduceerde welvaart, maar: “onnodig lijden van de arbeidersklasse van elk land”.

Kijk, dat is nu het utopisch socialisme ten voeten uit, kritiek op wat gezien wordt als excessen van het kapitalisme, behoud van de kapitalistische productieverhoudingen door menslievende acties van ‘intellectuelen’ die voor de arbeiders wel wat willen doen.

Ik herken ook maar al te goed de trotskistische overgangseis van de arbeidstijdverkorting waarmee sociaaldemocratie en vakbeweging eind jaren zeventig, begin jaren tachtig  “strijd” organiseerden die leidde tot verlaging van de lonen. Jehu spreekt enig wantrouwen uit tegenover de vakbonden, maar de ‘wederzijdse hulpfondsen’ die hij als enig strijdmiddel noemt, zijn in feite niets anders dan een heroprichting van vakbonden uit de tijd dat Marx Das Kapital schreef, en waar Jehu’s begrip van de geschiedenis van  de arbeidersbeweging is blijven steken. Jehu heeft waarschijnlijk nooit gehoord van het inzicht van o.a. de Duitse en Hollandse Communistische Linkerzijde dat deze stakings- en ondersteuningskassen in de 19de eeuw alleen werkzaam waren voor de arbeiders zolang de ondernemers in onderlinge concurrentiestrijd waren verwikkeld en alleen een leiding van buitenaf effectief was. Rond de wisseling van de 19de naar de 20ste eeuw keerde deze ‘leiderspolitiek’ uit zelfbehoud van parlementaire partij en vakbeweging zich tegen de arbeiders en wat bekend werd als de ‘massastrijd’ en tenslotte het verschijnen van de arbeidersraden als de organen van die massastrijd.

Jehu neemt aan dat de oude productieverhoudingen met de huidige plotseling explosief gestegen massawerkloosheid verbroken zijn en dat de machthebbers streven naar herstel daarvan. Maar het kapitalisme, de loonarbeid is een productieverhouding die zowel bij (een denkbeeldige) volledige werkgelegenheid als bij massale werkloosheid bestaat. Het kapitalisme kan slechts gebroken worden door massale en zelfstandig georganiseerde arbeidersstrijd die de burgerlijke staat verlamt, overrompelt en stukslaat. Pas dan begint de omvorming van de kapitalistische produktieverhoudingen door het opheffen van de loonarbeid, dat wil zeggen door het leggen van een directe relatie tussen arbeider en product middels het arbeidsuur, in plaats van zoals tot nu via de markt en/of de staat. (Zie Eerste boekuitgave van ‘Grondbeginselen’ GIC).

Jehu doet ook belangrijke toegevingen aan de leugen van de ‘essentiële productie’, waarmee het kapitaal suggereert dat degenen die met gevaar voor hun hun eigen leven moeten doorwerken, dit doen in het belang van de ouderen en zwakkeren. Maar blijkbaar is ook wapenproductie ‘essentieel’, productie van luxe voor de rijken is ‘essentieel’, en politie, veiligheidsdiensten en leger verrichten alle ‘essentiële diensten’ zo horen we van de staat, en Jehu … zwijgt daarover.

Er is meer onzinnigs te vinden te vinden in de voorgestelde oplossingen. Zo wordt kapitaalvlucht voorgesteld als gunstig voor de zwakkere nationale kapitalen. Misschien is dat zo, maar Jehu zegt hiermee duidelijk dat zijn oplossingen het voortbestaan van het kapitaal veronderstellen. In dezelfde lijn beweert Jehu dat hogere arbeidskosten de robotisering een krachtige impuls zullen geven die ongetwijfeld een sprong in de ontwikkeling van de productiekrachten teweeg zullen brengen. Dit is een technocratisch en productivistische benadering van het probleem van de opheffing van de schaarste dat we bij meer Communisators aantreffen. Al dit fraais verschijnt op een blog dat zich met verwijzing naar een citaat uit Marx en Engels geschrift De Duitse Ideologie “de werkelijke beweging” noemt.

“Het communisme is voor ons niet een toestand die tot stand gebracht moet worden, geen ideaal waarnaar de werkelijkheid zich moet richten. Communisme noemen wij de werkelijke beweging die de huidige toestand opheft.”

Voor wat ik begrepen heb van het historisch materialisme is de werkelijke beweging die van de kapitalistische maatschappij, met name op momenten van economische crisis, zoals nu, en het onder invloed daarvan op gang komen van de beweging van de arbeiders voor zelfstandige klassedoelen. Marx begreep heel goed dat de momenten van economische crisis in zijn tijd uiterst beperkt waren door verdere mogelijkheden van ontwikkeling van het kapitalisme op wereldschaal. Maar elke gelegenheid die zich voordeed, en die arbeiders in beweging bracht, werd door hem aangegrepen om deze beweging verder te stuwen door de ware betekenis ervan te onthullen: met name tijdens de Europese Revoluties van 1848 en de Commune van Parijs in antwoord op de Frans-Duitse oorlog. Nooit heeft Marx dit soort van historische crisis, waarin we ons nu bevinden, aangegrepen om op te roepen om de klasse-oorlog te … voorkomen en het communisme te verwachten van de verdere kapitalistische ontwikkeling. Integendeel riep Marx op om wat toen nog gezien kon worden als een “historisch noodzakelijke” (om een woord van Hegel te gebruiken) lijdensweg van de arbeidersklasse, te bekorten met de revolutie en de weg naar het socialisme in te slaan.

Jehu, Open Letter to Communists of The Whole World: Total Class War Is Coming, (The Real Movement) https://therealmovement.wordpress.com/2020/04/08/open-letter-to-communists-of-the-whole-world-total-class-war-is-coming/

Er zijn meer en betere artikelen te vinden over Pandemie, Recessie en Klasse-oorlog. Ik verwijs naar:

Over het scherm rolden …. (april 2020): Pandemie, Recessie, Klasse-oorlog?

Een gedachte over “Over het scherm rolden …. (april 2020): Pandemie, Recessie, Klasse-oorlog?

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s