Vrienden van het radencommunisme: Oproer in Iran

Iraanse vrouw protesteert bij de Iraanse ambassade in Istanboel. Achter haar de ‘keizerlijke’ vlag uit de tijd van het Sjah-regime, zoals we vaak zien bij protesten wereldwijd. De meeste Iraanse jongeren weten niet dat ook de Sjah een schrikbewind voerde.

We plaatsen het volgende artikel omdat het ingaat op enkele weinig belichte achtergronden van de huidige crisis van het regime in Iran. Merkwaardig genoeg voor een tekst van ‘vrienden van het radencommunisme’, komt pas aan het slot de arbeidersstrijd aan de orde, zonder duidelijke perspectieven. Daartoe verwijzen we naar een commentaar volgend op de tekst.

Arbeiderstemmen

Oproer in Iran

Sinds half september zijn er massale protesten gaande in de Islamitische Republiek Iran. Ze werden in beweging gebracht door de dood van een 22-jarig meisje dat door de zedenpolitie werd aangehouden. Haar naam was Makhsa Amini en ze stierf na haar arrestatie in Teheran. Ambtenaren ontkenden de beschuldiging dat marteling de oorzaak van haar dood was. Later bleek echter dat het meisje zwaar was mishandeld. 

Studenten in Teheran en Makhsa’s buren in haar woonplaats Sakez protesteerden onder het scanderen van de slogan “Vrouw, leven, vrijheid!”. Een golf van verontwaardiging overspoelde het land. Amini kwam uit Koerdistan en daar braken stakingen uit. Vrouwen scheurden ostentatief hun hijabs af en verkondigden een andere boodschap – “Dood aan de dictator! De demonstraties gingen door, en mensenmassa’s bekogelden de politie onder het roepen van: “Weg met de Islamitische Republiek!” en “Ik zal de moordenaars van mijn zuster doden!”.

De Iraanse crisis wordt veroorzaakt door de interactie van een aantal factoren – economische, ecologische, politieke en nationale. Dit schept mogelijkheden voor de uitbreiding van de opstand en voor de verdieping ervan. Massale protesten in het land, inclusief gewelddadig verzet, zijn sinds 2017 aan de gang.

Lees verder “Vrienden van het radencommunisme: Oproer in Iran”
Vrienden van het radencommunisme: Oproer in Iran

De moord op Mahsa Amini is een manifestatie van de brutaliteit van de islamitische bourgeoisie!

Teheran

De dood van Mahsa Amini, de 22-jarige vrouw die werd vermoord door agenten van de islamitische bourgeoisie in dienst van de Geleide Patrouille of moraalpolitie, heeft een golf van woede en haat over de brutaliteit van de islamitische bourgeoisie teweeggebracht. Vanwege haar ideologische superstructuur oefent de islamitische bourgeoisie niet alleen klassenonderdrukking uit, maar ook seksuele onderdrukking van vrouwen, vooral vrouwen uit de arbeidersklasse, die in de maatschappij en op het werk worden uitgebuit, lastiggevallen, beledigd en misbruikt, enz. Als gevolg daarvan bevinden zij zich in een nog lagere positie dan mannen uit de arbeidersklasse.

Lees verder “De moord op Mahsa Amini is een manifestatie van de brutaliteit van de islamitische bourgeoisie!”
De moord op Mahsa Amini is een manifestatie van de brutaliteit van de islamitische bourgeoisie!

Anton Pannekoek, Klassenstrijd en natie (1912)

Een klassieker van het radencommunisme die tot voor kort alleen in het Duits, Frans, Engels of Spaans kon worden gelezen, nu voor het eerst in het Nederlands.

Zeer actueel vanwege de rol van Oekraïens en Russisch nationalisme in de huidige oorlog in Oekraïne. Beide nationalismen worden door sommige leninistische linksen gebruikt om aan de ene of de andere kant van de frontlinie aan de oorlog deel te nemen.

“Klassenstrijd en natie” in citaten

“Moderne naties zijn volledig het product van de burgerlijke maatschappij; zij zijn ontstaan met de warenproductie, namelijk met het kapitalisme, en hun dragers zijn de burgerlijke klassen.” 

Lees verder “Anton Pannekoek, Klassenstrijd en natie (1912)”
Anton Pannekoek, Klassenstrijd en natie (1912)

Anton Pannekoek: Het afbeulsysteem van Taylor (1914)

Charly Chaplin in Modern Times, aanklacht tegen het Taylorisme

Gezien vanuit de technisch-economische invalshoek als een methode om alle noodzakelijke levensmiddelen te produceren, is de hele geschiedenis van het kapitalisme een onstuitbare toename van de arbeidsproductiviteit. Op twee verschillende manieren vindt deze toename plaats, enerzijds door verbetering van machines en technische methoden, anderzijds door verhoging van de arbeidsintensiteit. Beide hebben het onmiddellijke doel de meerwaarde te vergroten en de uitbuitingsgraad te verhogen. Terwijl het ene, het betere gebruik van het dode materiaal, de arbeiders niet rechtstreeks raakt, raakt het andere hen des te meer, omdat zij zelf het levende materiaal zijn dat beter moet worden gebruikt. Het Taylor-systeem betekent een nieuwe methode van rationeel gebruik van arbeidskrachten.

Lees verder “Anton Pannekoek: Het afbeulsysteem van Taylor (1914)”
Anton Pannekoek: Het afbeulsysteem van Taylor (1914)

Wildcat over inflatie: “Prijzen zijn schaarste-signalen die moeten werken.”

We zien momenteel dat de energieprijzen stijgen terwijl de olieprijzen dalen en de winsten van de oliemultinationals exploderen. Deze tamelijk eenvoudige samenhang wordt vertroebeld door massa’s ideologie, en tegelijkertijd worden de stijgende prijzen gebruikt als excuus om op te roepen tot renteverhogingen – die de recessie zullen verergeren.

Een duidelijk voorbeeld van de ideologische aanval waarbij de markt als oplossing wordt aangeprezen en de hoge prijzen als gerechtvaardigd en uiteindelijk iets positiefs, is het artikel van Claudia Kemfert van de DIW [Duits Instituut voor Economisch Onderzoek]:

“De extreme stijging van de elektriciteitsprijs is echter een uiting van een functionerende markt; de prijs wordt gevormd door vraag en aanbod. En er zijn momenteel tekorten in het aanbod. … Binnenkort gaan er stemmen op… om de elektriciteitsprijs te beperken. Maar het elektriciteitsprijsplafond is juist de oorzaak van het probleem: in Frankrijk worden de elektriciteitsprijzen gesubsidieerd, waardoor te weinig elektriciteit wordt bespaard. … Prijzen zijn altijd schaarste signalen die een effect moeten hebben. “ (Claudia Kemfert, »Kolumne Greenformation: Preise sind Knappheitssignale und müssen wirken«, rnd.de, 02.09.2022)

Terwijl Kemfert de hoge prijzen rechtvaardigt als een uiting van een reële ontwikkeling, beweert Biden het tegendeel; zij zijn het er alleen over eens het onderwerp van de superwinsten van de energiebedrijven uit de weg te gaan.

Uit: Wildcat 110, herfst 2022

De crises van de kosten van levensonderhoud

De Amerikaanse president Biden verklaart de hoge energieprijzen uit “de prijsstijgingen van Poetin”. Toch waren deze in 2021 al omhooggeschoten, voordat de oorlog begon. Vooral omdat de EU al lange tijd werkt aan de “liberalisering” van de gasmarkt, zodat de prijs wordt bepaald door de markt en niet door langlopende leveringscontracten, b.v. met Rusland. Het sterk toegenomen gasverbruik in China en de speculatie die daarvan het gevolg was, hebben de wereldmarktprijs opgedreven. Overigens krijgen de grote gasimporteurs zelfs vandaag nog ongeveer evenveel gas als in Duitsland wordt verbruikt, volgens de langetermijncontracten met Rusland, tegen gunstige prijzen. Zij verkopen deze echter tegen marktprijzen door aan Frankrijk, waar de kerncentrales worden gesloten, en aan de gasleveranciers, die de toeslag mogen doorberekenen aan de consumenten.

Lees verder “Wildcat over inflatie: “Prijzen zijn schaarste-signalen die moeten werken.””
Wildcat over inflatie: “Prijzen zijn schaarste-signalen die moeten werken.”

Wilde staking Noordzee olie en gas-industrie vanaf 8 september 2022

Volgt een verklaring ondertekend door het stakingscomité van offshore olie- en gasarbeiders

.

Aan allen die getroffen zijn door de arbeidsonrust in de offshoresector.

Het gaat over de redenen die ons hebben doen besluiten om in wilde staking te gaan.

Sinds 2001 zijn onze lonen extreem gedaald. Momenteel lopen onze lonen zo’n 22-23% achter op de inflatie. In combinatie met de onzekere en onvoorspelbare olieprijzen van het afgelopen decennium hebben de oliemaatschappijen onze arbeidsvoorwaarden uitgehold. Zij hebben roosterwijzigingen afgedwongen, ons tot 15% van ons netto-inkomen gekort en een klimaat geschapen waarin wij het gevoel hebben dat wij steeds verder achteruitgaan. Dat wij gedwongen worden om langere werktijden te maken voor minder geld, heeft een enorme impact gehad op de geestelijke gezondheid van alle werknemers in de Noordzee.

Zelfs toen erkend werd dat deze werktijden een bedreiging vormden voor onze bestaansmiddelen en men het erover eens was dat zij voor niemand goed waren, worden wij nog steeds door onderaannemers tewerkgesteld volgens deze werktijden. Zij hebben onze arbeidsvoorwaarden verslechterd en vervolgens de nieuwe voorwaarden in het kader van de ESA (Energy Service Agreement) als een innovatie gepresenteerd.

Dit is complete onzin.

Wij hebben belachelijke loonaanbiedingen gekregen die niet meer zijn dan een daverende klap in het gezicht.

Toen begonnen we over stakingen te praten omdat Big Oil groteske winsten maakte. Zij kwamen terug, en zeiden, zonder te overleggen, dat zij als gebaar van goede wil een loonsverhoging van 3% zouden opleggen.

Dat is ook belachelijk omdat de winsten zo enorm zijn.

Wij zijn voortdurend in gesprek met onze bedrijven, vakbonden en ondertekenaars van het ESA, maar het duurt veel te lang. We weten dat ze het rekken, proberen om de situatie tot bedaren te brengen. Dit maakt de situatie echter alleen maar erger.

Onze vakbonden zeggen dat ze op dit moment de krachten niet hebben om een stembusgang te houden.

Wij zeggen dat dit onzin is, want de hele Noordzee is absoluut woedend over onze behandeling.

De wilde stakingen waarover wij hebben gesproken en die wij nu plannen, zijn het resultaat van jarenlange passiviteit van de vakbonden en onze bedrijven, en hebben ons het gevoel gegeven dat de enige manier om iets gedaan te krijgen is de zaken in eigen hand te nemen.

We hebben alle nodige stappen ondernomen om onze verontwaardiging te uiten. We hebben de juiste kanalen gebruikt, maar we hebben het gevoel dat we bij de neus worden genomen.

Het hele Verenigd Koninkrijk is in opstand gekomen over de kosten van levensonderhoud. Wij zijn geen uitzondering. Wij leveren de energie die iedereen aan de gang houdt, maar toch lijken wij de laatsten te zijn om iets te zeggen. Het is nu tijd om te handelen.

Daarom zullen wij op 8 september 2022 om 13.00 uur staken in alle fabrieken, alle industrieën en alle bedrijven.

We zullen staken en het werk neerleggen totdat we enige vorm van respect krijgen. We hebben te lang volgens de regels gespeeld en nu doen we het op onze manier. Onze voorwaarden zijn vastgesteld, u weet wat we willen en we willen niet wachten tot volgend jaar om het te krijgen. Geef de olie- en gasarbeiders wat ze verdienen.

Offshore stakingscomité van olie- en gasarbeiders

Bronnen

Meer over dit onderwerp

Wilde staking Noordzee olie en gas-industrie vanaf 8 september 2022

AWW: ‘Niet betalen’ of ‘Genoeg is genoeg’: De rol van de voorhoedes van arbeiders in deze tijd

– Lessen van de arbeiders van GKN in Italië en andere landen –

Demonstratie van en voor GKN-arbeiders

Engels, Spaans

Er zijn momenten waarop een bepaalde groep arbeiders het politieke brandpunt kan worden voor de bredere arbeidersklasse. Ze kunnen als een aantrekkingspool fungeren, ze kunnen een doorgeefluik worden voor een breder programma en nieuwe vormen van strijd. 

De huidige golf van stakingen in Groot-Brittannië laat zien dat belangrijke delen van de arbeidersklasse zowel de noodzaak als het vermogen voelen om hun eigen belangen te verdedigen. De stakingen zijn uitgebroken op een punt in de steeds dieper wordende crisis waar het reguliere politieke establishment geen zinnige door de staat geleide oplossingen kan presenteren. 

Lees verder “AWW: ‘Niet betalen’ of ‘Genoeg is genoeg’: De rol van de voorhoedes van arbeiders in deze tijd”
AWW: ‘Niet betalen’ of ‘Genoeg is genoeg’: De rol van de voorhoedes van arbeiders in deze tijd

De arbeiders hebben geen vaderland: internationalistische solidariteit met arbeidsmigranten

Pamflet verspreid door het No War But the Class War Turkije comité

Migranten die worden gedwongen te migreren vanwege oorlog, worden gebruikt als goedkope arbeidskrachten en blootgesteld aan racistische aanvallen.

Enerzijds worden migranten uitgebuit door te werken tegen lage lonen en in onveilige omstandigheden, anderzijds worden zij het slachtoffer van misbruik van hun kwetsbare positie. Op deze manier probeert de kapitalistische klasse ons, de arbeidersklasse, te verdelen en ons af te leiden van onze werkelijke strijd. Immigranten zijn niet onze vijand, ze zijn een belangrijk deel van de arbeidersklasse. Onze echte vijand is het kapitalisme, dat bloedbaden aanricht, mensen op de vlucht jaagt en onschuldige mensen uitbuit voor de winst.

Lees verder “De arbeiders hebben geen vaderland: internationalistische solidariteit met arbeidsmigranten”
De arbeiders hebben geen vaderland: internationalistische solidariteit met arbeidsmigranten

Over klassezelfstandigheid en organisatie

Acht discussiestellingen

Frans Masereel: De passie van een mens, 1918

Duits, Engels, Spaans, Portugees

1 Vorm

De revolutionaire zelfstandigheid van het proletariaat tegenover het kapitaal houdt in dat het proletariaat op massale wijze zelf zijn eigen bevrijdingsstrijd voert. De beslissingen over het verloop van deze strijd nemen de werkende en werkloze arbeidersmassa’s bij voorkeur in algemene vergaderingen in het bedrijf en/of op straat. Met name die coördinerende taken die de massa’s zelf niet kunnen uitvoeren, delegeren zij met een welomschreven mandaat aan gekozen en altijd herroepbare vertegenwoordigers. Deze vertegenwoordigers verenigen zich in comités, en wanneer de strijd een hele regio bestrijkt, in arbeidersraden. Wanneer ook maar enigszins mogelijk overleggen deze vertegenwoordigers in het openbaar voor de algemene vergaderingen, met name bij eventuele onderhandelingen met vertegenwoordigers van het kapitaal en/of de staat, en zijn zij volledige verantwoordelijkheid verschuldigd aan de arbeidersmassa’s die hen hebben verkozen.

Lees verder “Over klassezelfstandigheid en organisatie”
Over klassezelfstandigheid en organisatie

Pamflet: In tijden als deze moeten arbeiders bereid zijn met de inkadering door de wet te breken

Verspreid tijdens de spoorstaking in Bristol

Bron foto: Bristolpost

In tijden als deze…

  • Waar een wereldwijde crisis opnieuw wordt gevolgd door de dreiging van een wereldwijde oorlog.
  • Waar de inflatie wereldwijd een aanval is op onze lonen, terwijl ook zogenaamd linkse regeringen van Duitsland tot Spanje tot de VS akkoord gaan om miljarden extra uit te geven aan herbewapening.
  • Waar de heersende klasse probeert de verdeeldheid binnen onze klasse te verdiepen, bv. in de vorm van deportaties naar Rwanda of andere zondebokacties.
  • Waar de invoering van automatisering en technologie niet leidt tot een beter leven voor iedereen, maar tot een toename van de werkloosheid en druk op de lonen.

We moeten bereid zijn om de inkadering door de wet te breken door…

  • het organiseren van stakingen in sterkere sectoren in solidariteit met de strijd van arbeiders in zwakkere sectoren
  • ons te verzetten tegen het schrappen van banen en het sluiten van bedrijven, indien nodig door middel van bedrijfsbezettingen
  • met alle middelen te strijden tegen overwerk en werkdruk terwijl anderen moeilijk een baan kunnen vinden
  • het kraken van leegstaande flats en huizen als reactie op de toenemende dakloosheid
  • weigeren dat mensen van onze klasse honger lijden of het koud hebben, desnoods door energierekeningen niet te betalen
  • ons fysiek te verzetten tegen razzia’s op migranten, deportaties, uitzettingen of arrestaties van stakingsposten

We moeten ons hierop voorbereiden. We moeten ophouden ons als slachtoffers te gedragen. Door de concurrentie tussen vakbonden en hun angst om de wet te trotseren, zijn ze slechts een beperkt wapen in onze strijd. De meeste organisaties willen van overwinningen spreken en staan ons daarom niet toe te leren van de sterke en zwakke punten van onze stakingen en strijd. We moeten leren voor onszelf op te komen.

Tijdens de pandemie hebben we gezien dat arbeiders in de zogenaamde ‘essentiële sectoren – vervoer, gezondheidszorg, voedsel – heel goed in staat zouden zijn om de samenleving op een betere, gelijkwaardiger en minder destructieve manier te besturen. Wij zullen deze verantwoordelijkheid op ons moeten nemen en de productiemiddelen moeten bevrijden uit de afgrond van hun systeem van winst en macht.

Hier in Bristol, net als elders, moeten we elkaar zien te vinden. Sommigen van ons werken in het ziekenhuis van Southmead, anderen in plaatselijke scholen. We onderhouden een solidariteitsnetwerk in het industrie- en logistiek gebied van Avonmouth.

Bron

Angry Workers of the World, In times like these workers have to be ready to break the cage of the law.

Pamflet: In tijden als deze moeten arbeiders bereid zijn met de inkadering door de wet te breken

Wilde staking op de Noordzee

Het Elgin-platform van Total in de Noordzee. Hier begon de staking.

Werknemers op boorplatforms in de Noordzee zijn een wilde staking begonnen die de olieproductie lamlegt. Werkgevers en vakbonden zetten hen onder druk om de strijd op te geven. En toch blijft de staking zich verspreiden. Het zou een keerpunt kunnen betekenen in de reactie van de werknemers op de crisis in heel Europa.

Lees verder “Wilde staking op de Noordzee”
Wilde staking op de Noordzee

Oorlog, uitbuiting, en kapitalistische overheersing: Hoe en waarom ze te bestrijden?

Links: “Russische soldaten geven zich over”. Rechts “Oekraïnse soldaten geven zich over”

Translations into English, German, Spanish, French, Italian, and Portuguese

Bij het discussiëren over de oorlog in Oekraïne en wat daartegen te doen, hebben we de volgende stellingen ontwikkeld. Ze kunnen besproken en geconcretiseerd worden door proletariërs over de hele wereld die proberen een fundamentele overeenkomst te vinden als een instrument voor actie tegen de oorlog.

Lees verder “Oorlog, uitbuiting, en kapitalistische overheersing: Hoe en waarom ze te bestrijden?”
Oorlog, uitbuiting, en kapitalistische overheersing: Hoe en waarom ze te bestrijden?

De inter-imperialistische oorlog in Oekraïne

Van Luxemburg, Pannekoek, Gorter en Lenin tot ‘Radencommunisme’

Door Fredo Corvo

English, German, Spanish

Inhoud

De escalatie van de oorlog in Oekraïne door de Russische invasie heeft in het ‘democratische Westen’ onder degenen die zich ‘links’ noemen, geleid tot allerlei stellingnames, die als een verrassing kunnen overkomen. Over het algemeen volgt ‘links’ klakkeloos de standpunten van de massa- en ‘sociale’ media: veroordeling van de Russische invasie als een aanval, een daad van agressie tegen Oekraïne. Oekraïne wordt voorgesteld als een zich vormende natie, een prille democratie. Vanzelfsprekend moet de heldhaftige verdedigingsstrijd van deze David tegenover de brute Goliath door ons worden gesteund, met hulppakketten voor de vluchtelingen en uiteindelijk met wapenleveranties.1 Naarmate de oorlog vordert, komen tegenstrijdigheden naar voren waarover mensen zich vragen gaan stellen, onder andere:

Lees verder “De inter-imperialistische oorlog in Oekraïne”
De inter-imperialistische oorlog in Oekraïne

Een arbeidersstem uit Argentinië: Tegen de kapitalistische oorlog!

In Nederland begrijpt – voor zover bekend – geen enkele politieke groep de oorlog in Oekraïne vanuit het standpunt van de internationale arbeidersklasse. Daarentegen komen uit andere landen – zelfs uit Rusland – de eerste proletarische internationalistische geluiden die stelling nemen tegen alle bij deze inter-imperialistische oorlog betrokken landen. Zowel tegen de direct betrokken staten van Rusland, van de Oekraïne en van de afgescheiden ‘Volksrepublieken’, alsook tegen al de staten die hopen te profiteren van een nieuwe verdeling van militaire en economische invloedssferen, en die daarom geld, militaire instructeurs, troepen voor de vreemdelingenlegioenen aan beide kanten en massa’s wapens hebben geleverd en nog leveren. Laatste zijn alle staten van de wereld, waaronder ook Nederland. En alle staten van de wereld laten hun eigen arbeidersklasse betalen voor deze deelname aan de oorlog, onmiddellijk door de inflatie de inkomens van de arbeiders te laten opvreten, en door wat zal volgen, meer bezuinigingen op zorg, onderwijs, pensioenen en uitkeringen, meer aantasting van lonen, hogere arbeidsintensiteit, en meer oorlogspropaganda en repressie tegen wie zich tegen dat alles verzetten. Daarom: arbeidersstrijd ter verdediging tegen de kapitalistische aanvallen op onze levenssituatie, tegen de imperialistische deelname van Nederland aan de oorlog in de Oekraïne!
Volgt nu het artikel uit Argentinië.

De arbeidersrevolutie van 1917 in Rusland maakt een einde aan de deelname van Rusland aan de Eerste Wereldoorlog.

Geen enkele oorlog is gemakkelijk te begrijpen, geen enkele “geopolitieke” situatie is gemakkelijk te vatten. Nog minder wanneer men ervan uitgaat dat er in de wereld geen sociale klassen bestaan: er zijn alleen landen, leiders en politieke ideologieën. Zo zijn er mensen die de slachtpartijen en de verschrikking van de oorlog steunen en rechtvaardigen. Zij zijn degenen die vergeten of willen doen vergeten dat oorlogen om geld worden uitgevochten. Zoals de kameraden in Rusland er op dit moment op wijzen, gaan achter de oorlog alleen de belangen schuil van degenen die de politieke, economische en militaire macht in handen hebben: “Voor ons, arbeiders, gepensioneerden, studenten, brengt de oorlog alleen maar lijden, bloed en dood. De belegering van vreedzame steden, de bombardementen, het doden van mensen zijn niet te rechtvaardigen”. (zie Leaflet of the Section of the International Workers’ Association of the Russian Region KRAS-AIT)

Oorlog maakt de verschrikking duidelijk van een maatschappij die gebaseerd is op accumulatie en winst. Oorlog is kapitalistische vrede met andere middelen. Wat in Oekraïne gebeurt, komt bovenop de oorlogen en invasies waarover helaas niets meer wordt bericht in het nieuws (Palestina, Jemen, Syrië) en bij de miljoenen doden door honger, ellende, werk, vermijdbare ziekten of zelfmoord.

Lees verder “Een arbeidersstem uit Argentinië: Tegen de kapitalistische oorlog!”
Een arbeidersstem uit Argentinië: Tegen de kapitalistische oorlog!

Geen andere oorlog dan de klasse-oorlog: verklaringen van de arbeiders van Haft Tappeh (Iran)

Vluchtelingen uit Oekraïne aan de Roemeense grens

Een deel van onze heersers wil ons doen geloven dat dit een oorlog is tegen het fascisme, en een ander deel wil ons doen denken dat deze oorlog een verdediging is van het vaderland. Het is interessant om te zien dat beide kanten tegelijkertijd via hun massamedia beweren dat deze vernietigende operatie door het volk en wereldwijd wordt gesteund. De verschillende staten van de wereld groeperen zich in imperialistische kampen naargelang de belangen van hun heersende klassen.

De Iraanse Opperste Leider Ali Khamenie zei in zijn toespraak van 1 maart:

“Oekraïne is het slachtoffer van de crisis-makende politiek van de V.S. We zijn voor het beëindigen van de oorlog in Oekraïne, maar voor de oplossing van elke crisis moet men de oorzaak weten. De oorzaak van de crisis in Oekraïne zijn de V.S.” (bbc.com)

Daarentegen beschouwen de Iraanse arbeiders niet de ene of de andere staat als de oorzaak van de crisis, maar de kapitalistische wereldorde zelf. De arbeiders van Haft Tappeh, het speerpunt van de Iraanse arbeidersbeweging, die het inititaitief namen tot de leuze “Brood, Banen, Vrijheid – Radenmacht!”, het brandpunt van de arbeidersprotesten in Iran, hebben de volgende twee verklaringen naar voren gebracht, waarvan we de eerste in het Engels vertaalden, terwijl de tweede in het Engels op hun engelstalige Telegram-kanaal is verschenen.

(redactie van The Internationalists)

Deze oorlog is niet onze oorlog!

“Kapitalisten en kapitalistische regeringen gebruiken hun politiek op verschillende manieren voor de winst en investeringen.

Repressie, arrestaties en gevangen zetten, martelingen en executies, werkloosheid en dakloosheid, en soms oorlog en het vermoorden van onschuldige mensen voor wie de oorlog niets anders oplevert dan dood en moeten vluchten.

Deze oorlog is niet onze oorlog!

Onze oorlog is die van de arbeidersklasse tegen de kapitalistische klasse, tegen onderdrukking, uitbuiting en discriminatie.

Laten we de kapitalistische regeringen in alle delen van de wereld ontmantelen zodat we een einde maken aan oorlog, onveiligheid, armoede, enz.

Lang leve de internationale solidariteit van de arbeidersklasse!”

Haft Tappeh Suikerriet Arbeiders Bond, 28 februari 2022

De oorlog in Oekraïne is een oorlog tegen arbeiders!

“De oorlog die de kapitalistische regeringen voeren op Oekraïense bodem is ook een oorlog tegen de Haft Tappeh arbeiders in Iran. Het is ook tegen alle arbeiders van Iran en eigenlijk tegen alle arbeiders van de wereld. Het is niet alleen een oorlog tegen Oekraïne of tegen Rusland. Dit is eigenlijk geen oorlog tegen een bepaald land; het is tegen de arbeiders en loontrekkers van dat land en de rest van de arbeiders van de wereld.

Poetin is Oekraïne niet binnengevallen ten bate van de Russische arbeiders. De Verenigde Staten, Europa, de NAVO hebben evenmin troepen onder de neus van Rusland gestationeerd in het belang van de Oekraïense arbeiders of de belangen van de Europese en Amerikaanse arbeiders. De uitbreiding van de NAVO naar Oekraïne, of waar dan ook, is kapitalistisch militarisme en staat vijandig tegenover de belangen van de arbeiders. Net zoals het Russische militaire offensief kapitalistisch militarisme is en tegen alle arbeiders gericht. De aanwezigheid van de NAVO in Oekraïne, of de invasie van Rusland in Oekraïne, zijn plannen die eindigen in het voordeel van de kapitalisten van de wereld. Het bloed en de levens van gewone mensen gaan verloren. Onze huizen worden verwoest, maar zij maken hun winst. Zij verkopen wapens, vallen andere plaatsen aan onder het voorwendsel van onveiligheid, of vergroten hun militaire aanwezigheid op andere plaatsen. Hun oorlogs- en militaire budgetten nemen toe: alles wordt uit de zakken van de arbeiders gehaald voor hun eigen oorlogszucht, in plaats van te worden besteed aan het algemeen welzijn van de samenleving.

Sommigen zeggen dat Poetin onschuldig is omdat de NAVO infiltreerde aan de grenzen van Rusland; anderen zeggen dat de Oekraïense, Europese of Amerikaanse presidenten onschuldig zijn omdat ze iets doen tegen het optreden van Poetin. Ze zijn allemaal schuldig. Het is waar dat de NAVO fout zat door leden te werven langs de grenzen van Rusland, maar Poetin en het Russische kapitalisme hebben ook schuld. Amerika, Europa en de NAVO hebben ook schuld. Het is niet slechts één partij die schuld heeft.

Onder invloed van de Europese en Amerikaanse media maken sommigen van de Oekraïense president een held. Welke held? Hij is een pion in het spel van de invloed van het kapitalisme en de NAVO; en het gaat helemaal niet om democratie, zodat iedereen kan zeggen dat de president van Oekraïne strijdt voor democratie. Voor sommigen is Poetin de held, en voor anderen Biden. Welke held? Dit zijn de leiders van het kapitalisme en zij verwoesten arbeidershuizen. Het belangrijkste geschil gaat tussen de grootmachten van het kapitalisme. Dit is niet een conflict van vandaag of gisteren. Het conflict is er altijd al geweest. Het punt is dat de arbeiders van Rusland en Oekraïne hun eigen regeringen een slag moeten toebrengen. De Europese en Amerikaanse arbeiders moeten hun eigen regeringen een slag toedienen en zeggen dat jullie niet het recht hebben om oorlog te voeren met ons geld.

Deze domme, wrede en arbeiders vermoordende oorlog mag door geen enkele partij worden verdedigd. Integendeel, de arbeiders en loontrekkers aan beide zijden, en aan alle zijden, moeten worden gesteund en aangespoord om zich te verenigen tegen deze oorlog.

Deze oorlog is geen oorlog voor de belangen van de Russische arbeiders of ter verdediging van de belangen van de Oekraïense arbeiders. Deze oorlog is helemaal geen oorlog in het belang van welke arbeider dan ook. Het is een oorlog tegen onze belangen. De huidige oorlog tussen Rusland en de andere mogendheden op Oekraïens grondgebied is een reactionaire en tegen de arbeiders gerichte oorlog. We moeten allemaal tegen de oorlog zijn. We moeten niet alleen tegen Poetin zijn, niet alleen tegen Biden en de Europese presidenten, niet alleen tegen de Oekraïense president. Wij arbeiders, werknemers en ploeteraars moeten één zijn tegen de oorlog. Wij zijn allen tegen jullie, kapitalisten en oorlogsstokers. Dit is niet onze oorlog. Het is een oorlog tegen ons allen, tegen alle arbeiders.

Haft Tappeh Onafhankelijk kanaal voor arbeiders, 28 februari 2022”

Bron: No War but the Class War: Statements from the Haft Tappeh Workers (Iran)
Vertaald met http://www.DeepL.com/Translator (gratis versie)

Over de strijd bij Haft Tappeh:

Iran: Wat na de repressie tegen de arbeiders van Haft Tapeh en de staalarbeiders in Ahvaz?

Geen andere oorlog dan de klasse-oorlog: verklaringen van de arbeiders van Haft Tappeh (Iran)

Turkije, arbeidersstrijd tegen de gevolgen van de inflatie

Beeld van de bedrijfsbezetting bij autofabriek Farplas (werkt voor Toyota). Zie tweede artikel.

Twee artikelen over de groeiende arbeidsonrust in Turkije tegen de inflatie

Lees verder “Turkije, arbeidersstrijd tegen de gevolgen van de inflatie”
Turkije, arbeidersstrijd tegen de gevolgen van de inflatie

Wat inflatie betekent voor werknemers


Door Buenravov. Op 21 januari 2022 verschenen op het bulgaarse kon-flikt.org

Op een heel basaal niveau is dit heel duidelijk. Inflatie betekent dat de prijzen stijgen, en dat je met je salaris minder kan kopen. Heel simpel gezegd betekent inflatie dat werknemers armer worden. Maar in een periode waarin inflatie op wereldschaal lijkt terug te keren en een van onze buurlanden door hyperinflatie wordt geteisterd, vinden wij dat deze kwestie een diepere discussie behoeft.

Lees verder “Wat inflatie betekent voor werknemers”
Wat inflatie betekent voor werknemers

Kazachstan: stakingen en rellen doen het regime wankelen

De protest- en oproerbeweging die het land sinds een week in haar greep houdt, is op gang gekomen naar aanleiding van het plotselinge besluit van de autoriteiten om de gas- en benzineprijs te verdubbelen; zodra deze aankondiging was gedaan, begonnen op zondagmorgen 2 januari protestdemonstraties van arbeiders en werklozen in de oliestad Janaozen in het westen van het land (regio Mangystau) (1).

Lees verder “Kazachstan: stakingen en rellen doen het regime wankelen”
Kazachstan: stakingen en rellen doen het regime wankelen

Is er een alternatief voor Rutte IV?

Cartoon door Marc-Jan Janssen
Het tot stand komen van een regering Rutte IV vertoont alle sporen van een toenemende macht van de totalitaire staat. Schaamteloos laat de staat zijn democratische masker vallen en vertoont zijn machtswellustige grijnslach. Na het aftreden van de regering Rutte III, regeerde ze door als ‘demissionair kabinet’. Na de verkiezingen maakten de winnende partijen totaal geen haast bij het vormen van een nieuwe regering. De oude regering zat er immers nog en regeerde door zonder dat het parlement daar invloed op had. Het parlement voelt zich best comfortabel om geen invloed te hebben, want het is niet deze zogenaamde volksvertegenwoordiging die regeert. Zoals een oude informele politieke regel zegt, “de regering regeert”. De Kamer dient als ‘gekozen volksvertegenwoordiging’ alleen als politieke legitimatie van het beleid. Regelmatig vallen kamerleden elkaar voor de tv-camera’s in de haren om de democratische illusie in stand te houden. Lees verder “Is er een alternatief voor Rutte IV?”
Is er een alternatief voor Rutte IV?

Guadeloupe, Martinique : resten van de kolonisatie

Vier weken van strijd, demonstraties, dan een algemene staking van een week. Maar de TV-stations in Frankrijk vertellen ons er pas achteraf over, als ze beelden van plunderingen hebben. En ze gooien alles door elkaar, rechtvaardigen het sturen van de Raid en de GIGN, alsof de West-Indiërs terroristen zijn.

Lees verder “Guadeloupe, Martinique : resten van de kolonisatie”
Guadeloupe, Martinique : resten van de kolonisatie

Staking in de containerhaven van Piraeus/Athene

In 2009 heeft de Chinese staatsgroep Cosco, profiterend van de financiële moeilijkheden van Griekenland, om zijn schulden af te lossen en wanbetaling te voorkomen, van de regering een concessie voor 35 jaar verkregen voor het beheer van twee van de drie terminals van de haven van Piraeus (Athene). De havenautoriteit, die in handen is van de overheid, bleef zorgen voor de exploitatie en het beheer van terminal I.

Lees verder “Staking in de containerhaven van Piraeus/Athene”
Staking in de containerhaven van Piraeus/Athene

Brief van een stakende oliearbeider in Iran

Bijeenkomst van olie-arbeiders

Hieronder staat een korte brief van een stakende arbeider, Mahmoud uit Assaluyeh. Niet alleen is het een goede illustratie van hoe de vooraanstaande stakers in Iran vandaag denken en hoe hun discussies vorm krijgen, het geeft ons ook een inzicht in het potentieel van de arbeidersklassebeweging als we zien hoe ver de arbeiders zijn gevorderd. Het is een venster op de toekomst, dat laat zien wat er zou kunnen ontstaan, niet alleen in heel Iran, maar ook daarbuiten. In de eerste plaats zou een dergelijke stap de uitzichtloze theorieën over het Midden-Oosten, die de betweters van de middenklasse voortdurend herhalen, de mond snoeren. Vervolgens zou het alle politieke manoeuvres kunnen ondermijnen van degenen die zich voorbereiden op een oorlog in de regio. De mogelijkheid om de eenheid van de arbeidersklasse te bevorderen en te benadrukken dat arbeiders geen vaderland hebben, zou de reactionaire politieke islam en zijn schadelijk sektarisme gemakkelijk de kop indrukken: een serieuze stap in de richting van de vorming van internationalistische bataljons. Dit zijn niet slechts een reeks dromen, noch zijn zij de onvermijdelijke uitkomst. Het zijn eenvoudigweg de mogelijkheden die de huidige situatie biedt. Internationalisten deinzen er niet voor terug om deze taken op zich te nemen. Zij juichen het in de eerste plaats toe en durven het voortouw te nemen.

Lees verder “Brief van een stakende oliearbeider in Iran”
Brief van een stakende oliearbeider in Iran

Bolsjewisme als alternatief voor zelfgekozen onmacht? 2/2 

Enkele gedachten bij “Was tun in Zeiten der Schwäche?”

We hebben in deel 1 gezien dat het artikel “Was tun in Zeiten der Schwäche?” de anti-partij stroming binnen het radencommunisme, samengevat in een viertal opvattingen, terecht verantwoordelijk acht voor het falen van het sozialrevolutionäre milieu in Duitsland om het stadium van losse kringen te boven te komen. Als alternatief stelt “Was tun …” voor te werken in de richting van een massa-partij die de arbeidersklasse zou vertegenwoordigen en die door interne democratie en inzet voor democratisering en communalisering van de staat middels deelname aan de huidige parlementaire politiek een andere weg zou inslaan dan de sociaal-democratische en communistische partijen.

Van mijn kant wees ik op enkele uitspraken in “Was tun …” die het gevaar inhouden dat een dergelijke massapartij in plaats van de massa van de arbeiders de politieke macht zal uitoefenen, en dus over hen zal heersen. Tegenover de anti-partij stroming binnen het radencommunisme waarop zowel vele Sozialrevolutionäre als het artikel zich fixeren, heb ik de partijstroming binnen het radencommunisme als een alternatief naar voren gebracht. De partij wordt hier gezien als een organisatie van een minderheid van de meest bewuste en strijdbare arbeiders die in een heropleving van de proletarische strijd daaraan deelnemen om deze te orienteren op de revolutie en het communisme, zonder zich in plaats te stellen van de klasse. In dit tweede en laatste deel van zal ik nader ingaan op de huidige mogelijkheden, anders dan de voorstellen in “Was tun in Zeiten der Schwäche?”

Lees verder “Bolsjewisme als alternatief voor zelfgekozen onmacht? 2/2 “
Bolsjewisme als alternatief voor zelfgekozen onmacht? 2/2 

Bolsjewisme als alternatief voor zelfgekozen onmacht?

Enkele gedachten bij “Was tun in Zeiten der Schwäche?”

In de revolutionaire jaren na de Eerste Wereldoorlog volgden de radencommunisten in Nederland met belangstelling de sociale, economische en politieke ontwikkelingen in het toen meest instabiele land van Europa, het grote buurland Duitsland. De radenbewegingen in beide landen waren nauw met elkaar verbonden door discussies en gezamenlijk organisatorisch werk. Nu is Duitsland in vergelijking met andere Europese staten, het meest stabiel, ook al blijft het niet onaangetast onder druk van allerlei ontwikkelingen. Deze ogenschijnlijke stabiliteit in Duitsland heerst ook in Nederland. Relatieve stabiliteit is blijkbaar niet bevorderlijk voor het bestaan van revolutionair gezinde minderheidsorganisaties. Het radencommunisme is zowel in Nederland als in Duitsland nog slechts een bron van inspiratie, en al lang geen levende beweging meer die in staat zou zijn op grond van actuele analyses een rol te spelen binnen de arbeidersstrijd.

Maar terwijl in het nederlandse taalgebied nog maar enkele radencommunistisch geïnspireerde individuen actief zijn, en dan nog uitsluitend op het Internet, bestaan in het duits meerdere websites van min of meer georganiseerde groepen met ook activiteiten ‘In Real Life’. Maar afgezien van incidentele acties, is van een effectieve deelname aan de arbeidersstrijd is ook in Duitsland geen sprake. Een recent discussieartikel(1) op het Duitse blog Communaut stelt het radencommunisme naast de ‘communisatie’-theorie van Endnotes(2) verantwoordelijk voor de treurige toestand van het milieu in Duitsland dat zich sociaal-revolutionair noemt, of ook wel anti-autoritair-communistisch. De huidige misère zou voornamelijk te wijten zijn aan volgende beginselen van het radencommunisme:

  • vertrouwen in de spontaniteit van de arbeidersmassa’s;
  • de noodzaak van de revolutionaire minderheid om in tijden van sociale rust te overwinteren in theoretische kringen;
  • de crisis van het kapitalisme vormt de gangmaker voor een communistische massabeweging;
  • de afwijzing van arbeiderspartijen en vakbonden als contrarevolutionaire instellingen.

Daar tegenover stelt het artikel de opbouw van een ‘oppositionele sociale basis’ binnen het ‘bestaande’, plus de opbouw van een politieke organisatie met een programma.

Lees verder “Bolsjewisme als alternatief voor zelfgekozen onmacht?”
Bolsjewisme als alternatief voor zelfgekozen onmacht?

Het zelfbeheer van de markt

  • Geven ‘slimme apps’ aan de werkenden meer autonomie?
  • Is ‘mens- en milieu lievende’ financiering de nieuwe solidariteit?


Dit soort van vragen komen aan de orde in fragmenten
uit een artikel verschenen in Braziliaanse ‘Passa Palavra’.

Het gaat erom opnieuw de vraag te stellen hoe de politieke sprong naar collectieve autonomie kan worden gemaakt, voorbij het beheer van de dwingende noodzaak van ondernemerschap, waarvan de [markt-] logica de hegemonie lijkt te betwisten en slechte voortekenen met zich meebrengt.

Lees verder “Het zelfbeheer van de markt”
Het zelfbeheer van de markt

Staking van koeriers in de steden van São Paulo duurt al 7 dagen

De stakingsgolf begon in Paulínia, bereikte andere steden, en is de langste in het land.

Door Mad Dog vrienden

Maxi Shopping Jundiaí

Sinds afgelopen vrijdag (08/10) woedt er een golf van stakingen van app-koeriers in vele steden in de staat São Paulo. Gebruik makend van de grote vraag naar leveringen op Kinderdag (12/10), kozen brommerrijders en fietsers uit verschillende steden het lange weekend om de leveringsdienst te onderbreken en schade te veroorzaken aan iFood, Box Delivery, Bee, Rappi, en andere bedrijven. Ze eisen een verhoging van de betaling, de invoering van een veiligheidscode bij elke levering om te voorkomen dat rekeningen ten onrechte worden geblokkeerd, en de beëindiging van het systeem van dubbele inzameling.

Lees verder “Staking van koeriers in de steden van São Paulo duurt al 7 dagen”
Staking van koeriers in de steden van São Paulo duurt al 7 dagen

Heden en toekomst van ingenieurs

Door Nick Chavez

Ik ben ingenieur. Onlangs heb ik een handelsbeurs bijgewoond die gericht was op de productie van kunststoffen. Net als de meeste andere aanwezigen waren mijn collega’s en ik aanwezig om op de hoogte te blijven van de stand van zaken in de kunststoffenindustrie, die specifiek betrekking heeft op de producten die wij voor onze werkgever ontwikkelen. De vloer van de conventie was bezaaid met uiterst artistieke robotarmen, logge spuitgietmachines, aanpasbare inline verpakkers, geavanceerde SLA-printers, bliksemsnelle flessenvullers, en allerlei andere soorten productierobots waarvan de sterallures van de verkopers op niets anders uit waren dan een deel van het investeringsbudget van onze werkgever.

Net zo talrijk waren de stands die reclame maakten – in verschillende mate van explicietheid – voor de toegang tot goedkope productiearbeid. Aanhangers van de industriële ontwikkeling in bepaalde landen vertelden hoe onze productiebehoeften goedkoop en doeltreffend kunnen worden vervuld door hooggeschoolde maar laagbetaalde arbeiders in Latijns-Amerika of het Caribisch gebied. Chinese en Taiwanese bedrijven maakten reclame voor industrieprodukten tegen spotprijzen, met de implicatie dat het niet noodzakelijk het produkt is dat de aandacht moet trekken, maar veeleer de toegang tot goedkope high-tech arbeidskrachten. Noordamerikaanse en Europese bedrijven verzekerden ons dat hun wereldwijde netwerken van fabrieken, of die zich nu in Maleisië, Costa Rica of de Amerikaanse roestgordel bevinden, aan onze technische, financiële en logistieke behoeften konden voldoen. De diversiteit van de boodschappen had een duidelijke eenheid: verbeter uw productie door controle uit te oefenen over de arbeidskrachten die uw product bouwen; neem de meest uitbuitbare arbeidskrachten in dienst en rationaliseer hun arbeid via robotisering. Het gemeenschappelijke thema op de conventie waren bedrijfsmodellen die berusten op de controle over arbeiders en hun handelingen. Dit is de essentie van moderne engineering.
Het onderwerpen van techniek aan een marxistische analyse levert complexe resultaten op. De meeste ingenieurs zijn proletariërs: we verrichten arbeid in ruil voor een loon, dat we nodig hebben om ons een comfortabel leven te kunnen veroorloven in het wereldwijde kapitalistische systeem. Desondanks ligt de oorsprong van de moderne techniek evenzeer in het Tayloristische fabrieksmanagement als in de zweterige loonarbeid van de fabrieksvloer. In de sociale totaliteit die het kapitalisme is, worden we tegelijkertijd gedomineerd door de vereisten van de abstracte logica van het kapitaal, terwijl we deze abstracte overheersing ook concretiseren tegenover massa’s andere arbeiders. Dit werpt een moeilijke vraag op voor communistische ingenieurs: aan wiens kant staan we? Om de zaak nog ingewikkelder te maken moeten communisten niet alleen nadenken over de rol die ingenieurs spelen in het kapitalisme, maar ook over de rol die zij zouden kunnen spelen bij de revolutionaire ontmanteling van het kapitalisme, en bij de vestiging van een communistische maatschappij.

Lees verder “Heden en toekomst van ingenieurs”
Heden en toekomst van ingenieurs

‘We vechten allemaal tegen de reus’: Gig workers over de hele wereld organiseren zich eindelijk

Geconfronteerd met kwetsbaarheid en onzekerheid verbinden gigwerkers zich over de grenzen heen om de macht en het beleid van de platforms aan te vechten.

Afgelopen juli was Singh op een middernachtelijke rit, waarbij hij een chocoladetaart 7 kilometer door Mumbai fietste, toen hij van achteren werd geramd door een dronken bestuurder op een scooter. Hij kwam er vanaf met een paar schrammen en verstuikingen, maar zijn brommer was zwaar toegetakeld. De reparatiekosten – 14.000 roepies (189 dollar) – zijn ongeveer wat hij in een maand mee naar huis neemt als hij voor Zomato werkt, de Indiase voedsel- en boodschappenbezorgapp. Dus de afgelopen maand heeft hij de brommer beetje bij beetje opgeknapt zodra hij het geld bij elkaar kon krijgen.

Lees verder “‘We vechten allemaal tegen de reus’: Gig workers over de hele wereld organiseren zich eindelijk”
‘We vechten allemaal tegen de reus’: Gig workers over de hele wereld organiseren zich eindelijk

Trotski als ideoloog van het staatskapitalisme

“De maatschappij, die de productie op grondslag van vrije en gelijke associatie van de producenten opnieuw organiseert, zal de hele staatsmachinerie een plaats inruimen die haar dan zal toekomen: in het museum van oudheden, naast het spinnewiel en de bronzen bijl.” [1]

“In plaats van de regering over personen komt het beheer over zaken en het leiden van productieprocessen. De staat wordt niet ‘afgeschaft’, hij sterft af.” [2]


Bij de uitgave van een verzameling teksten van de Groep van Internationale Communisten (GIC) in Engelse en Duitse vertalingen


Als er iets geciteerd wordt uit Friedrich Engels, dan is het wel zijn beroemde uitspraak over de afsterven van de staat. Alle radicale linksen houden van dit idee. Zelfs Stalin keurde hem goed. In 1952, zes maanden voor zijn dood, schreef hij: “De staat zal afsterven, maar de maatschappij zal blijven bestaan. Bijgevolg zal het algemeen eigendom van het volk dan niet meer worden overgenomen door de staat, die zal afsterven, maar door de maatschappij zelf, vertegenwoordigd door haar centraal leidend economisch orgaan.” [3]

Voor deze beroemde overgang naar het communisme was het “noodzakelijk, niet een mystieke ‘rationele organisatie’ van de productiekrachten, maar de ononderbroken groei van de gehele maatschappelijke productie met een overheersende toename van de productie van de productiemiddelen.” [4] Een overgang, zo leerde ook Lenin, “langdurige en gecompliceerde overgang van de kapitalistische maatschappij (en wel meer langdurige, hoe minder ontwikkeld ze is), (…) zelfs maar te komen tot een van de voorstadia van de communistische maatschappij.[5] Want, voegde Trotski eraan toe in zijn bespreking van de vermeende verraden revolutie: “De materiële voorwaarden voor het communisme zijn een dusdanig hoge ontwikkeling van de menselijke economische macht, dat de productieve arbeid, niet langer als een last beschouwd, geen aparte prikkel meer nodig heeft en de verdeling van de levensbenodigdheden, die overvloedig aanwezig zijn, geen aparte controle meer nodig heeft behalve dat van opvoeding, gewoonte en sociale opvatting.“ [6]

Lees verder “Trotski als ideoloog van het staatskapitalisme”
Trotski als ideoloog van het staatskapitalisme