De economie van de vrije en geassocieerde arbeid

Hoe Marx tijdens de Commune-opstand van 1871 de overgangsperiode en haar economische bewegingswetten karakteriseerde

Cover

Ter gelegenheid van het verschijnen van G.I.C., Grondbeginselen van de Communistische Productie en Distributie als E-Book (1) gaan we hier in op het verwijt dat de G.I.C. door het benadrukken van de economie van de overgangsperiode, de politieke aspecten van de revolutie zou hebben verwaarloosd. Dit verwijt is in de jaren 1930 naar voren gebracht door de Italiaanse Communistische Linkerzijde in ballingschap rond het tijdschrift Bilan. De huidige I.K.S. en de I.G.C.L. herhalen deze kritiek, meestal met gegoochel van citaten, zonder daarbij te antwoorden op de argumenten die wij daartegen inbrengen (2). Zo brengt de I.G.C.L. naar voren: De G.I.C. stelt formele economische maatregelen altijd boven de kwestie van de politieke macht, wat voor ons een zeer gevaarlijke afglijding naar het apolitieke aspect is (3). Met haar voorrang voor ‘politiek’ wil de I.G.C.L. prioriteit geven aan de dictatuur van het proletariaat, maar gaat daarbij voorbij aan de kritische vraag wat deze dictatuur betekent wanneer – zoals in de Sovjet-Unie – de arbeiders in de bedrijven en de arbeidersraden ondergeschikt zijn aan het staatskapitalisme. De G.I.C. is duidelijk: dat is een dictatuur niet van maar over het proletariaat.

Op deze plaats zullen we aantonen dat de G.I.C. niet alleen stond toen zij de noodzaak naar voren bracht van een economische dicatatuur van het proletariaat, dat wil zeggen van een politieke dictatuur van de arbeidersklasse die voornamelijk wordt opgelegd aan de maatschappij door haar proletarische economische bewegingswetten. Ook Marx had deze opvatting.

Lees verder “De economie van de vrije en geassocieerde arbeid”
De economie van de vrije en geassocieerde arbeid

Zijn we op weg naar weer een Grote Depressie … of iets anders

covid-depression

Ik heb de volgende redenering gelezen die zegt dat de CoViD-19-noodtoestand niet zal leiden tot een ineenstorting van de kapitalistische accumulatie: “Nee, we gaan niet naar de volgende Grote Depressie.” Ik ben voortdurend op zoek naar dit soort artikelen, omdat ze argumenten geven tegen mijn eigen standpunt en zo mijn eigen argumentatie uitdagen met een sceptische frisse mening.

In dit geval lijkt de schrijver, Cullen Roche, te denken dat de vraag naar de uitkomst van deze noodsituatie afhangt van “de gevolgen van een van buitenaf komende virus”-epidemie. Ik denk dat een fout zit in deze optiek, een typische fout van de meeste burgerlijke idioten, maar die al te vaak door veel communisten wordt gedeeld. Of de kapitalistische productiewijze op dit punt in elkaar stort, heeft helemaal niets te maken met de pandemie.

De pandemie gaf, zoals we vanaf het begin hebben gezegd, slechts de aanleiding voor de crisis.

Maar laten we zijn argumentatie bekijken.

Lees verder “Zijn we op weg naar weer een Grote Depressie … of iets anders”

Zijn we op weg naar weer een Grote Depressie … of iets anders

Neoliberale necropolitiek en Indiase arbeidsmigranten

IndianMigrants
Migratie-arbeiders op een bus station in Gaziabad, bij New Delhi, op weg terug naar hun dorpen en steden 

India is getuige geweest van een massale uittocht van interne migratie-arbeiders als gevolg van een ongeplande lockdown. De coronaviruscrisis heeft de Indiase staat gedwongen om lukraak een lockdown uit te voeren om op een goede manier sociale afstand te laten houden. Maar daarbij is men ontegenzeggelijk vergeten dat sociale afstand een voorrecht is van de elite als er geen goed doordachte afspraken worden gemaakt. Indiase burgers zijn op pijnlijke wijze getuige van de afschuwelijke aanblik van verbrijzelde arbeidsmigranten die hulpeloos naar huis proberen terug te keren. Velen zijn al gestorven tijdens hun hachelijke reis, die in de meeste gevallen te voet wordt ondernomen. Men ziet busstations zoals Anand Vihar, tjokvol arme vrouwen met hun kinderen op de arm. Het surrealistische schouwspel van legioenen migrantenarbeiders die bij het busstation staan, onder bruggen slapen en proberen te ontsnappen aan de agressie van de politieagenten, laat zien hoe snel hun dagelijkse leven abnormaal intens is geworden. Afgezien van het feit dat er geen substantiële hulpprogramma’s voor de migranten bestaan, tast de Indiase staat bewust hun waardigheid aan. Het spuiten van ontsmettingsmiddel op arbeiders in de staat Uttar Pradesh bewijst de poging van de regering om hun waardigheid aan te tasten en ook de inherente waarde van de arbeiderslichamen te verminderen. Lees verder “Neoliberale necropolitiek en Indiase arbeidsmigranten”

Neoliberale necropolitiek en Indiase arbeidsmigranten

Over het scherm rolden …. (april 2020): Pandemie, Recessie, Klasse-oorlog?

WatOverhetSchermRolde

Naarmate de zogenaamde “Corona-crisis” aanhoudt, of wat de WHO herdoopt heeft in Covid-19 Pandemie, neemt het aantal kritische artikelen uit proletarisch-internationalistische en linkscommunistische bronnen toe. Inmiddels zijn meer goede tot zeer goede teksten verschenen dan in hun geheel gepubliceerd kan worden op de blogs van arbeiderstemmen.nl en arbeiterstimmen.wordpress.com. Ook al zouden we beschikken over voldoende vertaalcapaciteit, het is gewoonweg te veel. In plaats daarvan volgt hier een overzicht van wat interessant lijkt, en tegelijkertijd moeilijker te vinden, met daarbij een korte beschrijving van de inhoud en soms kritische kanttekeningen.

Inhoud (t/m 14 april)

  1. Natalie Baker, Fear is more powerful than facts (Field Notes in The Brooklyn Rail)
  2. Henry Simon, Mathématiques et Covid-19, (overgenomen in Pantopolis)
  3. Tomas Ronse, Het virus en de geldboom, (Salon van Sisyphus, ook in Internationalist Perspective)
  4. Jehu, Open Letter to Communists of The Whole World: Total Class War Is Coming, (The Real Movement) 

Lees verder “Over het scherm rolden …. (april 2020): Pandemie, Recessie, Klasse-oorlog?”

Over het scherm rolden …. (april 2020): Pandemie, Recessie, Klasse-oorlog?

Eerste boekuitgave van ‘Grondbeginselen’ (GIC)

Factory inspection
Gerd Arntz, Fabrieksrondleiding, 1935

Onlangs verscheen bij uitgeverij Left-dis.nl als boek Grondbeginselen van de communistische productie en distributie. Daarmee is voor huidige lezers een belangrijk bijdrage van radencommunisme toegankelijk gemaakt, dat tegen de achtergrond toenemende crisis en oorlogen en het verlies van vertrouwen in vakbeweging en parlementaire politiek een uiterst actuele betekenis heeft. Lees verder “Eerste boekuitgave van ‘Grondbeginselen’ (GIC)”

Eerste boekuitgave van ‘Grondbeginselen’ (GIC)

Een boek over het communistische bedrijfsleven

Boek_Lueer_Grondbeg_NL_

Na vertaling van enkele hoofdstukken op dit blog, is nu als boek verschenen Herman Lueers verhandeling over de economie van de overgangsperiode volgens de radencommunistische G.I.C.

Dit boek is een eerbetoon aan het collectieve werk van de Groep van Internationale Communisten (Holland). Met het oog op de eerste ervaringen met het staatscommunisme in Rusland, was hun in 1930 gepubliceerde “Grondbeginselen der communistische productie en distributie” een poging om de economische basis van een communistische maatschappij, die al door Karl Marx en Friedrich Engels werd geschetst, wetenschappelijk uit te werken. Hoewel hun uiteenzettingen niets van hun oorspronkelijke actualiteit hebben verloren, is hun tekst een kind van zijn tijd gebleven in de wetenschappelijke confrontatie met de literatuur van die tijd. In dit document wordt daarom getracht de kernuitspraken van de “Grondbeginselen der communistische productie en distributie” te situeren binnen het huidige debat over de kwestie van het alternatief voor het kapitalisme. Lees verder “Een boek over het communistische bedrijfsleven”

Een boek over het communistische bedrijfsleven

Het bedrijfsleven na de proletarische revolutie

picture-4
Illustratie Otto Neurath, ideoloog van het staatskapitalisme *)
Hier volgen de laatste fragmenten uit Hermann Lueer FUNDAMENTAL PRINCIPLES OF COMMUNIST PRODUCTION AND DISTRIBUTION, plus een samenvatting door de Groep van Internationale Communisten. Daarin staat de vraag voorop hoe te voorkomen dat – zoals in Rusland 1917 – de arbeidersraden hun macht verliezen en ondergeschikt worden gemaakt aan een dicatuur over het proletariaat.

Lees verder “Het bedrijfsleven na de proletarische revolutie”

Het bedrijfsleven na de proletarische revolutie

Ieder naar zijn behoeften, ieder naar zijn mogelijkheden

Vervolg op De sociale revolutie.

luilekkerlandIeder naar zijn behoeften

De individuele arbeidstijd als maatstaf voor het aandeel van het individu in het product van de maatschappelijk gemiddelde arbeidstijd is niet een tekortkoming van een overgangsmaatschappij in vergelijking met het volmaakte communisme, maar veeleer de economische vorm waarmee de “associatie van vrije en gelijke mensen” het communistische principe “Iedereen naar zijn mogelijkheden, iedereen naar zijn behoeften” van een holle frase maakt tot een grondbeginsel op een economische grondslag.

Lees verder “Ieder naar zijn behoeften, ieder naar zijn mogelijkheden”

Ieder naar zijn behoeften, ieder naar zijn mogelijkheden

Pensioenen omlaag, de zorg verslechtert, alles ten gunste van kapitaal en oorlog

2612-5-decembre-bilan-et-perspectives
Frankrijk in rep en roer tegen verlaging van de pensioenen

Pensioenen zijn wereldwijd een belangrijke kwestie. De heersenden rekenen er op dat ze de oudedagsvoorzieningen kunnen aanpakken. Gezien de omvang er van, zouden deze misschien het financiele systeem kunnen redden. De banken vertonen steeds krappere reserves. Wereldwijd streeft de bourgeoisie naar een overgang op een kapitaalmodel voor de financiering van de pensioenen, zoals dat destijds door Pinochet aan Chili werd opgelegd … en nu door de Chileense crisis ter discussie wordt gesteld. En dat terwijl het kapitaalmodel door Bolsonaro wordt ingevoerd in Brazilië. In Europa wordt gediscussieerd over de vraag hoe we de overgang naar een dergelijk model kunnen maken zonder een massale sociale reactie te veroorzaken. En een van de winnende formules is de beroemde “Oostenrijkse rugzak”.

Het grote voorbeeld voor de “rugzak”-systemen was Nederland: “het beste pensioensysteem ter wereld” volgens alle beoordelingen van “de experts” … in het fetisjistisch gegoochel met getallen. Lees verder “Pensioenen omlaag, de zorg verslechtert, alles ten gunste van kapitaal en oorlog”

Pensioenen omlaag, de zorg verslechtert, alles ten gunste van kapitaal en oorlog

De sociale revolutie

Vervolg van Drie valse redenen voor het kapitalisme

Lueer_fundamentalDe sociale revolutie is geen holle frase, maar is gericht op een productieverhouding die bevrijd is van uitbuiting, en die wordt gekenmerkt door de directe relatie tussen producent en maatschappelijk product. De invoering van de individuele arbeidstijd als maatstaf voor het aandeel in het product van de maatschappelijk noodzakelijke arbeidstijd is de opheffing van de uitbuiting en tegelijkertijd de economische grondslag voor het tot stand brengen van de associatie van vrije en gelijke mensen volgens het principe van het communisme: “Een ieder naar zijn mogelijkheden, een ieder naar zijn behoeften”.

De vermaatschappelijking van de productiemiddelen

“Rijke man en arme man
stonden daar en keken elkaar an.
En de arme man zei bedeesd:
‘Als ik niet arm was, was jij niet rijk geweest’.” (1)

Hoewel uitbuiting in de geschiedenis van de mensheid in verschillende vormen voorkwam, bestond ze in essentie altijd uit de toe-eigening van arbeid van anderen. Anderen voor jezelf laten werken is altijd de sleutel geweest tot een individuele rijkdom die nooit in dezelfde mate gerealiseerd had kunnen worden met behulp van de eigen arbeid alleen. Van de piramides in het vroege Egypte, via de feodale kastelen tot de paralelle maatschappij van de toplaag van het geglobaliseerde kapitalisme van de 21e eeuw, illustreren de individuele rijkdommen de toe-eigening van vreemde arbeid (2), en dat de armoede van de meerderheid de basis vormt voor de rijkdom van een minderheid. Lees verder “De sociale revolutie”

De sociale revolutie

Drie valse redenen voor het kapitalisme

  • Lueer_fundamentalNu de economische crisis die in Zuid-Amerika, in het Midden Oosten, in Afrika en Azië door prijsstijgingen de eerste levensbehoeften voor grote delen van de bevolking onbereikbaar maakt,
  • nu deze bevolking in Zuid-Amerika en in het Midden Oosten de straat op is gegaan om tegen deze ellende te demonstreren en de repressie van de staat trotseert,
  • nu bij het voorlopig uitblijven van massale strijd van bedrijfsarbeiders, het deze volksmassa’s ontbreekt aan een proletarisch perspectief, stelt zich op praktische wijze de vraag naar het alternatief: Is het kapitalisme onvermijdelijk?
    Wat is het perspectief van de revolutionaire arbeidersklasse – het communisme?

Om deze vragen te beantwoorden vervolgen we hier de vertaling uit het boek van H. Lueer, een eerbetoon aan het collectieve werk van de Groep van Internationale Communisten (Holland). Met het oog op de eerste ervaringen met het staatscommunisme in Rusland, waren hun in 1930 gepubliceerde “Grondbeginselen der communistische productie en distributie” een poging om de economische basis van een communistische maatschappij, die al door Karl Marx en Friedrich Engels werd geschetst, wetenschappelijk uit te werken. Hoewel hun uiteenzettingen niets van hun oorspronkelijke actualiteit hebben verloren, is hun tekst een kind van zijn tijd gebleven in de wetenschappelijke confrontatie met de literatuur van die tijd. In dit document wordt daarom getracht de kernuitspraken van de “Grondbeginselen der communistische productie en distributie” te situeren binnen het huidige debat over de kwestie van het alternatief voor het kapitalisme. Lees verder “Drie valse redenen voor het kapitalisme”

Drie valse redenen voor het kapitalisme

250 jaar modern kapitalisme – van 1760 tot 1917

Vervolg van 250 jaar modern kapitalisme – een kort overzicht.

In dit tweede deel volgt de auteur uitgebreid de ontwikkeling van het kapitalisme vanaf de industriële revolutie tot de Russische Revolutie. 

Arbeidersstemmen

Lees verder “250 jaar modern kapitalisme – van 1760 tot 1917”

250 jaar modern kapitalisme – van 1760 tot 1917

250 jaar modern kapitalisme – een kort overzicht

manchester-c1870

In welke tijd leven we? De geschiedenis herhaalt zich niet, zo benadrukte Marx. Maar de ‘marxisten’, ook degenen die zich beroepen op de Communistische Linkerzijde, bekijken de huidige situatie vaak door de bril van periode tussen beide wereldoorlogen. Dit was de tijd waarin de Linkerzijde haar theorieën ontwikkelde. De volgende tekst maakt het mogelijk te breken met deze doctrinaire geschiedenisopvatting. In kort bestek volgen we de ontwikkeling van het kapitalisme van de industriële revolutie tot het einde van de ‘tweevoudige bipolarisatie’ van de wereld. Met name het begrip van de vier tijdperken waarin verschillende machtsverhoudingen tussen de klassen heersen, zijn van groot belang voor het begrijpen van de mogelijkheden die de huidige situatie biedt.

Lees verder “250 jaar modern kapitalisme – een kort overzicht”

250 jaar modern kapitalisme – een kort overzicht

Nationaliseringen, een stap richting socialisme?

NationalisatieKartelsTrusts_CPN
CPN-verkiezingsaffiche 1946, nooit uitgegeven. Bron: Nederlandse Affiches, Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis

De Duits-Nederlandse communistische linkerzijde heeft er op gewezen dat het bolsjewisme ten onrechte socialisering heeft opgevat als het in staatshanden brengen van bedrijven. De uit deze misvatting volgende onderwerping van de arbeidersraden onder de sovjet-staat bracht een verergering van de onderdrukking van de proletariërs met zich mee. Deze staatssocialistische opvatting was van reformistische oorsprong en werd al door de oude Liebknecht en Engels bestreden (1). Het is minder bekend dat Anton Pannekoek als deel van de Bremense Linkerzijde en als lid van de SDP in Nederland in verschillende artikelen het staatssocialisme bestreed (2).

Lees verder “Nationaliseringen, een stap richting socialisme?”

Nationaliseringen, een stap richting socialisme?

De GIC en de economie van de overgangsperiode. Een inleiding

Gerd ArntzHet huidige belang van de Grondbeginselen van de communistische productie en distributie van de Groep(en) van Internationale Communisten (GIC) is tweeledig.
De tekst van 1930 (eerste druk in het Duits) en 1935 (laatste herziene en aangevulde druk in het Nederlands, nooit vertaald en dus niet bekend in het buitenland) gaat over de problemen die onmiddellijk na de machtsovername door de arbeidersklasse ontstaan.
Daarnaast is de tekst door het gebrek aan vertalingen en aan beperkte uittreksels een van de struikelblokken in het debat tussen de Nederlandse en Italiaanse communistische linkerzijde, ook vanwege het gebrek aan kennis van de voorstudies van de Grondbeginselen.
Aan de hand van samenvattingen en citaten uit onbekende teksten geeft het artikel een opheldering van twee misverstanden en kritieken.
Ten eerste, de absolute gelijkheidsidealen die ten onrechte aan hen worden toegeschreven, terwijl de GIC, net als Marx in zijn kritiek op het Gotha-programma, wees op de feitelijke ongelijkheid in een verdeling op basis van het aantal gewerkte uren.
Ten tweede schetst het artikel, in tegenstelling tot de veronderstelde beperkte economische benadering van de overgangsperiode door het GIC, het politieke kader waarin het GIC de economische problemen aanpakte in de voorstudies en de editie van 1935.
Bijzondere aandacht wordt besteed aan de misvattingen die voor het eerst door Authier en Barrot (Dauvé) in het Franse taalgebied zijn verspreid en die voortleven in de opvattingen van de ‘communautariseringsbeweging’ en verder. David Adam heeft aangetoond dat het GIC niet proudhonistisch is, maar dat zijn opvattingen vergelijkbaar zijn met die van Marx. Hier wordt getoond hoe twijfelachtig Authier en Barrot Bordiga hebben geciteerd en dat Bordiga in de laatste pagina’s van zijn “De economische en sociale structuur van het huidige Rusland” terugvalt op de “arbeidscertificaten” die zij hebben afgewezen.
Abstract
Voor het volledige artikel: De GIC en de economie van de overgangsperiode. Een inleiding. op left-dis.nl.
Deze tekst maakt deel uit van de basisteksten marxisme – radencommunisme voor individuele zelfstudie, voor studie- en discussiegroepen.
De GIC en de economie van de overgangsperiode. Een inleiding