Een marxistische analyse van de komende crisis II

Voorwoord van de vertaler

Hier publiceren we in het Nederlands deel II van Een marxistische analyse van de komende crisis dat oorspronkelijk in het Frans verscheen op de website Controversen.

Deel I stelde onder de titel Een multifactoriële verklaring van de crises tegenover de vele gangbare eenzijdige marxistische verklaringen voor de crisisverschijnselen van het kapitalisme een verklaring uit vele oorzaken, die in elke crisis in telkens andere chaotische combinaties naar voren komen. Het artikel onderbouwde met citaten dat deze benadering ook die van Marx was. Maar het bleef niet stil staan bij een beroep op Marx, het liet aan de hand van statistisch materiaal ook zien dat de multifactoriële benadering in de praktijk een betere verklaring geeft.

Deel II behandelt De komende crisis. Daarin komen meerdere factoren naar voren die nu al in de financiële wereld en in de reële wereld van de productie werkzaam zijn, en die in combinatie zullen uitlopen op een crisis die veel dieper zal zijn dan de vorige. Tot slot schetst het artikel drie alternatieven voor het kapitaal om uit deze crisis te komen, gezien een kapitalistische ‘oplossing’ onvermijdelijk is zolang als de arbeidersklasse geen einde maakt aan deze rampzalige chaotische productiewijze.

Op deze plek enkele achtergronden van wat in deel II slechts summier aan de orde komt, de kwestie van het onderscheiden van verschillende fasen of lange golfbewegingen in de ontwikkeling van de economie, waarbij elke fase bestaat uit meerdere conjunctuurcycli van crisis, heropleving van de groei, hoogconjunctuur, afnemende groei en tenslotte weer crisis, enz. Onder het kopje ‘En morgen?’ spreekt het artikel van ‘soorten productie’. Soms heb ik dat ook vertaald met ‘economische politiek’, waar de huidige ten einde lopende fase wordt aangeduid als ‘neo-liberalistisch’. De analyse op basis van statistisch materiaal begint in 1951, dus ergens in de ‘dertig glorieuze jaren’ (1945-1975), waarna de dertig ‘zielige jaren van het neoliberalisme’ (1982-2016) volgen na een sprong van 1975 naar 1982, een periode die overigens wel degelijk in de analyse is meegenomen. 

De twee belangrijkste marxistische crisistheorieën die het artikel als monocausaal betitelt, die van Rosa Luxemburg en die van Paul Mattick, vinden hun oorsprong in de theoretische strijd binnen de arbeidersbeweging rond de Eerste Wereldoorlog, respectievelijk de Tweede Wereldoorlog. Het is dan ook niet verbazingwekkend dat zowel Luxemburg als Mattick het verschijnsel wereldoorlog een plaats hebben gegeven in hun theorie. Wij leven nu in een ander tijdperk, dat van ernstige crisisverschijnselen en tegelijkertijd van allesverwoestende en steeds meer de gehele wereld omvattende plaatselijke imperialistische oorlogen, die eenzelfde rampzalige uitwerking hebben als de wereldoorlog en die evengoed als een Derde Wereldoorlog het voorbestaan van de menselijke soort bedreigen[1]. Het artikel Een marxistische analyse van de komende crisis vertoont op dit belangrijke punt een leemte. Ik ben niet in staat om deze leemte op te vullen op een manier waarop de auteur van het artikel dit zou kunnen doen[2]. Daarom volsta ik met een verwijzing naar de tekst Fasen in de ontwikkeling van het kapitalisme, een inleiding. In deze tekst worden de marxistische crisistheorieën van Luxemburg en Mattick in een ruimer historisch, sociaal en politiek kader geplaatst, wat hopelijk ook het begrip van de delen I en II van het artikel ten goede komt.

Deel I en II Een marxistische  verklaring van de komende crisis:

Een marxistische analyse van de komende crisis; deel I : Een multifactoriële verklaring van de crises

Een marxistische analyse van de komende crisis; deel II : De komende crisis

Alle vragen zijn welkom op FredoCorvo@gmail.com of als Reactie op deze pagina, alwaar je ook kritische opmerkingen kan posten.

 ______________

[1] Zie het artikel van Paul Mattick jr. De wereldwijde oorlog. NB jr. is de zoon van Paul Mattick sr. die de hier behandelde theorie van de daling van de winstvoet verdedigde.

[2] Zie Roelandts “Dynamiques, contradictions et crises du capitalisme I: Mise en perspective”, Brussel, 2010, isbn 2-8709-068-6. De inleiding, hoofdstuk V en conclusie staat op Capitalisme et crise. Zie ook Dynamics and Contradictions of Capitalism.

Advertenties